Wat is een testament?

Een testament is een document waarin u vastlegt wat er na uw overlijden met uw bezittingen moet gebeuren. U bepaalt daarin wie uw erfgenamen zijn, wat zij ontvangen en hoe uw nalatenschap wordt afgehandeld. Een testament wordt altijd opgesteld door een notaris. Het origineel blijft bij de notaris bewaard en wordt geregistreerd in het Centraal Testamentenregister.

Zonder testament bepaalt de wet wie er van u erft. Dat wordt ook wel erfopvolging bij versterf genoemd. In veel gevallen sluit de wettelijke verdeling goed aan bij wat mensen zouden willen, maar lang niet altijd. Met een testament neemt u zelf de regie en voorkomt u dat uw nalatenschap anders wordt verdeeld dan u voor ogen had.

Wat kunt u in een testament regelen?

Een testament biedt veel ruimte om uw wensen vast te leggen. U kunt er onder meer het volgende in opnemen:

Wie uw erfgenamen zijn en welk deel zij ontvangen
Een executeur benoemen die uw nalatenschap afhandelt
Een legaat: een specifiek bedrag, voorwerp of de woning nalaten aan een bepaald persoon
Een voogd aanwijzen voor uw minderjarige kinderen
Een uitsluitingsclausule opnemen, zodat de erfenis van uw kinderen buiten een eventuele gemeenschap van goederen blijft bij scheiding
Vruchtgebruik regelen, bijvoorbeeld zodat uw partner in de woning kan blijven wonen
Een goed doel of stichting opnemen als (mede)erfgenaam
Aangeven wat er moet gebeuren met uw digitale bezittingen, zoals foto's en social media-accounts

Lees meer over de taken van een executeur ›

U kunt uw testament op elk moment laten wijzigen of herroepen, zolang u wilsbekwaam bent. Een nieuw testament vervangt automatisch de eerdere versie. De notaris zorgt ervoor dat het Centraal Testamentenregister wordt bijgewerkt.

Wanneer is een testament belangrijk?

Er zijn situaties waarin een testament niet alleen verstandig is, maar eigenlijk onmisbaar. De meest voorkomende situatie is samenwonen. Als u samenwoont zonder te zijn getrouwd of een geregistreerd partnerschap te hebben, erft uw partner niets op grond van de wettelijke regels. Uw nalatenschap gaat dan naar uw kinderen, ouders of andere familieleden. Een testament is in dat geval de enige manier om uw partner te beschermen.

Ook in een samengesteld gezin is een testament van groot belang. Stiefkinderen erven niet automatisch van een stiefouder. Als u wilt dat uw stiefkinderen meedelen in uw nalatenschap, moet u dat uitdrukkelijk in een testament opnemen.

Andere situaties waarin een testament sterk aan te raden is:

U wilt iemand onterven of juist iemand laten erven die geen wettelijk erfgenaam is
U heeft een eigen onderneming en wilt de bedrijfsopvolging regelen
U wilt voorkomen dat de erfenis van uw kinderen bij een scheiding in de boedelverdeling terechtkomt
U heeft bezittingen in het buitenland
U wilt een goed doel opnemen als erfgenaam

Het is verstandig om bij elke belangrijke levensgebeurtenis uw testament te laten controleren. Denk aan een huwelijk, de geboorte van kinderen, een scheiding of het kopen van een woning. Wat op uw 30e een passende regeling was, kan op uw 50e achterhaald zijn.

Wat gebeurt er zonder testament?

Wanneer u overlijdt zonder testament, geldt het wettelijk erfrecht uit Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. De wet bepaalt dan in een vaste volgorde wie uw erfgenamen zijn. Eerst komen uw partner en kinderen, daarna uw ouders en broers of zussen, en vervolgens verdere familieleden.

Voor gehuwde stellen met kinderen geldt de wettelijke verdeling. De langstlevende partner krijgt alle bezittingen en de kinderen krijgen een vordering die pas opeisbaar is wanneer de langstlevende overlijdt. Dit biedt de achterblijvende partner financiële zekerheid. Voor veel gezinnen is dit een passende regeling, maar het is niet altijd wat u zou willen.

Lees meer over de wettelijke erfgenamen ›

Hoe laat u een testament opstellen?

Een testament kunt u niet zelf schrijven. Het moet altijd worden opgesteld door een notaris om rechtsgeldig te zijn. Iedereen van 16 jaar en ouder kan een testament laten maken. De procedure begint met een gesprek waarin u uw wensen bespreekt. De notaris adviseert u over de juridische mogelijkheden en stelt vervolgens een concept op. Nadat u het concept heeft doorgenomen, ondertekent u het definitieve testament op het notariskantoor.

De kosten voor een testament lopen uiteen. Een eenvoudig testament kost gemiddeld rond de 400 euro, terwijl een testament met complexere bepalingen (zoals een tweetrapsmaking of uitgebreide vruchtgebruikregeling) kan oplopen tot 1.200 euro. Elke notaris hanteert eigen tarieven, dus het loont om vooraf te informeren.

Kan een testament worden aangevochten?

Het is mogelijk om een testament aan te vechten, maar dat is niet eenvoudig. De meest voorkomende grond is dat de erflater op het moment van opstellen niet wilsbekwaam was. Ook dwang of bedrog kan een reden zijn. De notaris toetst de wilsbekwaamheid bij het opstellen, maar achteraf kan daar soms toch discussie over ontstaan.

Kinderen die in het testament zijn onterfd, behouden altijd het recht op hun legitieme portie. Dat is de helft van wat zij zonder testament zouden hebben gekregen op grond van het wettelijk erfrecht. Een onterving betekent dus niet dat een kind helemaal niets ontvangt als het aanspraak maakt op dit wettelijke minimum.

Testament en de verklaring van erfrecht

Na een overlijden moet worden vastgesteld wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de nalatenschap af te handelen. Dat gebeurt met een verklaring van erfrecht. Wanneer er een testament is, beoordeelt de notaris de inhoud daarvan om de verklaring op te stellen. Bij een digitale aanvraag via ErfrechtAkte wordt het testament beoordeeld door de notaris, waarvoor een toeslag van 49 euro geldt. Zo weet u vooraf precies waar u aan toe bent. U kunt een verklaring van erfrecht eenvoudig online aanvragen.

Dit artikel is informatief bedoeld en vormt geen juridisch advies. Voor advies over uw persoonlijke situatie kunt u terecht bij een notaris.