Wie zijn de wettelijke erfgenamen?

Wie erft als er geen testament is?

Wanneer iemand overlijdt zonder testament, bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn. Het Nederlandse erfrecht is geregeld in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. De wet verdeelt mogelijke erfgenamen in vier groepen, ook wel parentelen genoemd. Pas als er in de eerste groep geen erfgenamen zijn, komt de tweede groep aan bod, en zo verder.

Het is belangrijk om te weten in welke groep u valt, omdat dit bepaalt of u erfgenaam bent en welk deel van de nalatenschap u ontvangt. Hieronder leest u welke groepen er zijn en hoe de verdeling werkt.

Wat zijn de vier groepen erfgenamen?

De wet kent vier groepen, die in een vaste volgorde worden doorlopen. Alleen de groep die als eerste in aanmerking komt, erft daadwerkelijk.

Groep 1: de partner en kinderen

De eerste groep bestaat uit de echtgenoot of geregistreerd partner van de overledene, samen met de kinderen. Zij erven ieder een gelijk deel. Heeft de overledene bijvoorbeeld een partner en twee kinderen, dan erft ieder een derde deel van de nalatenschap. Wanneer de overledene gehuwd was of een geregistreerd partnerschap had en er kinderen zijn, geldt bovendien automatisch de wettelijke verdeling. Dit betekent dat de langstlevende partner alle bezittingen en schulden krijgt, terwijl de kinderen een vordering krijgen op de langstlevende die pas opeisbaar is bij diens overlijden.

Groep 2: ouders, broers en zussen

Als de overledene geen partner en geen kinderen had, erven de ouders samen met de broers en zussen. Elke ouder erft ten minste een kwart van de nalatenschap. Het resterende deel wordt verdeeld over de ouders en de broers en zussen gezamenlijk, in gelijke delen.

Groep 3: grootouders

Zijn er geen erfgenamen in de eerste twee groepen, dan komen de grootouders van de overledene in aanmerking. De nalatenschap wordt in twee gelijke helften gesplitst: een helft voor de grootouders aan vaderskant en een helft voor de grootouders aan moederskant.

Groep 4: overgrootouders

In de zeldzame situatie dat er ook geen grootouders of hun afstammelingen meer in leven zijn, gaat de erfenis naar de overgrootouders van de overledene. Ook hier wordt de nalatenschap gesplitst in een helft voor de familie van vaderskant en een helft voor de familie van moederskant.

Wat als een erfgenaam al is overleden?

Wanneer een erfgenaam al voor de erflater is overleden, treden diens kinderen in de plaats. Dit heet plaatsvervulling. Een voorbeeld: als een kind van de overledene al eerder is gestorven, nemen de kleinkinderen van de overledene het erfdeel van dat kind over. Plaatsvervulling kan in meerdere stappen werken, zodat ook achterkleinkinderen in aanmerking kunnen komen.

Erft een samenwonende partner ook?

Een samenwonende partner die niet gehuwd is en geen geregistreerd partnerschap heeft, is geen wettelijk erfgenaam. Zonder testament erft deze partner niets, ongeacht hoe lang u heeft samengewoond. Wilt u dat uw partner erft, dan is het opstellen van een testament noodzakelijk. Meer hierover leest u in ons artikel over de samenwonende partner als erfgenaam.

Wat is de positie van stiefkinderen?

Stiefkinderen zijn volgens de wet geen erfgenamen van hun stiefouder. Zij vallen buiten de vier groepen. Wil een stiefouder dat stiefkinderen erven, dan moet dit in een testament worden geregeld. Biologische kinderen en geadopteerde kinderen zijn wel erfgenamen in groep 1.

Hoe weet u wie de erfgenamen zijn?

Na een overlijden stelt de notaris vast wie de wettelijke erfgenamen zijn. Dit gebeurt onder meer door het raadplegen van de Basisregistratie Personen (BRP) en het Centraal Testamentenregister. De notaris legt de uitkomst vast in een verklaring van erfrecht. Dit document is nodig om bankrekeningen te deblokkeren, verzekeringen uit te laten keren en onroerend goed over te dragen.

Wanneer u een verklaring van erfrecht nodig heeft, kunt u deze via ErfrechtAkte eenvoudig online aanvragen tegen een scherp tarief.

Kan de wettelijke volgorde worden gewijzigd?

Ja, met een testament kan de erflater afwijken van de wettelijke verdeling. U kunt andere personen als erfgenaam aanwijzen of wettelijke erfgenamen onterven. Houd er wel rekening mee dat kinderen altijd recht houden op hun legitieme portie, ook als zij zijn onterfd. De legitieme portie bedraagt de helft van het erfdeel dat een kind volgens de wet zou krijgen.

Wat als er helemaal geen erfgenamen zijn?

In de uitzonderlijke situatie dat er in geen enkele groep erfgenamen te vinden zijn, vervalt de nalatenschap aan de Staat. Dit komt in de praktijk zelden voor, omdat de kring van mogelijke erfgenamen in de wet breed is opgezet.

De informatie in dit artikel is algemeen van aard en kan uw persoonlijke situatie niet volledig dekken. Voor advies dat aansluit bij uw specifieke omstandigheden is het verstandig om een notaris te raadplegen.