Hoe weet u of er een testament is? Het Centraal Testamentenregister

Wat is het Centraal Testamentenregister?

Het Centraal Testamentenregister (CTR) is een landelijk register waarin wordt bijgehouden of iemand een testament heeft laten opstellen. Elke notaris in Nederland is wettelijk verplicht om een nieuw of gewijzigd testament te registreren bij het CTR. Het register wordt beheerd door de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) en bevat geen inhoudelijke informatie over het testament, maar alleen het feit dat er een testament is, bij welke notaris het is opgesteld en op welke datum.

Het CTR bestaat al sinds 1977 en is het enige officiële register in Nederland waarin testamenten worden geregistreerd. Het is een onmisbaar hulpmiddel bij het afwikkelen van een nalatenschap, omdat het uitsluitsel geeft over de vraag of een overledene een testament heeft achtergelaten.

Waarom is het Centraal Testamentenregister belangrijk?

Wanneer iemand overlijdt, is het essentieel om te weten of er een testament is. Het testament bepaalt namelijk wie de erfgenamen zijn, of er een executeur is benoemd en of er bijzondere bepalingen gelden. Zonder die informatie kan de nalatenschap niet correct worden afgewikkeld.

Het komt regelmatig voor dat familieleden niet weten of een overledene een testament had. Soms is een testament jaren geleden opgesteld en nooit ter sprake gekomen. Het Centraal Testamentenregister biedt in die gevallen zekerheid. De notaris die de verklaring van erfrecht opstelt, raadpleegt het register altijd als een van de eerste stappen.

Wie kan het register raadplegen?

Tijdens het leven van de testateur is het register niet toegankelijk voor derden. Alleen de persoon zelf kan opvragen of er een testament op zijn of haar naam staat. Na het overlijden verandert dat. De notaris die de nalatenschap behandelt, kan het CTR raadplegen om vast te stellen of er een testament is.

Erfgenamen kunnen niet zelf rechtstreeks het register opvragen. Zij moeten dat via een notaris laten doen. De notaris vraagt een uittreksel op uit het CTR, waaruit blijkt of er een of meerdere testamenten zijn geregistreerd en bij welke notaris deze zijn opgemaakt. Vervolgens vraagt de notaris de inhoud van het meest recente testament op bij de bewaarnemende notaris.

Hoe werkt de raadpleging in de praktijk?

Het raadplegen van het Centraal Testamentenregister verloopt via een vast proces. Na het overlijden schakelt u een notaris in, bijvoorbeeld voor het opstellen van een verklaring van erfrecht. De notaris controleert bij de gemeente of het overlijden is geregistreerd en raadpleegt vervolgens het CTR.

Als uit het register blijkt dat er een testament is, neemt de notaris contact op met het kantoor waar het testament is opgesteld. De inhoud van het testament wordt opgevraagd en meegenomen bij het vaststellen van de erfgenamen en hun rechten. Dit hele proces duurt meestal enkele werkdagen.

Als er geen testament is geregistreerd, geldt het wettelijk erfrecht. De wet bepaalt dan wie de erfgenamen zijn, op basis van de familierelaties zoals vastgelegd in de Basisregistratie Personen en Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek.

Wat als er meerdere testamenten zijn?

Het komt voor dat iemand gedurende zijn of haar leven meerdere testamenten heeft laten opstellen. In dat geval geldt in principe het meest recente testament. Een nieuw testament herroept de eerdere testamenten, tenzij in het nieuwe testament uitdrukkelijk anders is bepaald.

Alle testamenten worden in het CTR geregistreerd met hun datum. De notaris kan zo vaststellen welk testament het laatst is opgemaakt. Het is daarom verstandig om bij het opstellen van een nieuw testament expliciet te laten opnemen dat alle eerdere testamenten worden herroepen. Zo voorkomt u onduidelijkheid na uw overlijden.

Wat als het testament bij een gestopt notariskantoor is opgemaakt?

Het kan gebeuren dat de notaris die het testament oorspronkelijk heeft opgesteld, inmiddels is gestopt met zijn of haar praktijk. In dat geval is het testament overgedragen aan een andere notaris, de zogenaamde opvolger of bewaarder. Het CTR houdt bij welke notaris op dit moment de bewaarder is van het testament. De notaris die de nalatenschap behandelt, kan het testament dus altijd achterhalen, ook als het kantoor niet meer bestaat.

Wat kost het raadplegen van het register?

De kosten voor het raadplegen van het Centraal Testamentenregister zijn beperkt en worden doorgaans meegenomen in de kosten van de verklaring van erfrecht. U betaalt hier als erfgenaam dus meestal geen apart bedrag voor. De notaris neemt deze stap standaard op in het proces van de afwikkeling van de nalatenschap.

Heeft u een dierbare verloren en moet u de nalatenschap regelen? Dan is het vaststellen of er een testament is een van de eerste stappen. Wanneer u via ErfrechtAkte een verklaring van erfrecht online aanvraagt, wordt het Centraal Testamentenregister automatisch geraadpleegd door de notaris die uw dossier behandelt.

Kan een testament buiten het register om bestaan?

In theorie is het mogelijk dat een testament niet in het CTR is geregistreerd, maar dat komt in de praktijk zelden voor. Sinds 1977 zijn notarissen wettelijk verplicht elk testament te registreren. Voor testamenten die voor die datum zijn opgesteld, bestaat een kleine kans dat ze niet in het register staan. In dat geval is het verstandig om ook bij de notaris in de woonplaats van de overledene navraag te doen.

Een handgeschreven testament (ook wel olografisch testament genoemd) is in Nederland niet rechtsgeldig. Een testament moet altijd door een notaris worden opgesteld om juridische geldigheid te hebben. Een zelfgeschreven document met laatste wensen heeft geen juridische werking en wordt niet in het CTR geregistreerd.

Dit artikel is puur informatief en vormt geen juridisch advies. Voor advies over uw persoonlijke situatie kunt u terecht bij een notaris.