Wat is een executeur en wat zijn de taken?

Een executeur is de persoon die na een overlijden de nalatenschap beheert en afwikkelt. De overledene wijst deze persoon aan in het testament. Dat kan een familielid zijn, een goede vriend of een notaris. Als executeur heeft u een verantwoordelijke rol: u zorgt ervoor dat de wensen van de overledene worden uitgevoerd, de schulden worden betaald en de erfgenamen krijgen waar zij recht op hebben.

Hoe wordt een executeur benoemd?

Een executeur kan alleen worden benoemd via een testament. Zonder testament is er geen executeur en regelen de erfgenamen de nalatenschap samen. De overledene bepaalt zelf wie de executeur wordt en welke bevoegdheden deze persoon krijgt. In het testament kan de overledene ook een opvolgend executeur aanwijzen voor het geval de eerste executeur de taak niet wil of kan uitvoeren.

Als u in het testament bent benoemd tot executeur, bent u niet verplicht om de taak te aanvaarden. U kunt er bewust voor kiezen om de benoeming naast u neer te leggen. Aanvaardt u de rol wel, dan gelden er wettelijke verplichtingen. De notaris stelt na het overlijden vast of u de benoeming aanvaardt en legt dit vast in een verklaring van executele.

Welke soorten executeurs bestaan er?

De wet kent verschillende typen executeurs, elk met eigen bevoegdheden. Welk type van toepassing is, hangt af van wat de overledene in het testament heeft bepaald.

De begrafenisexecuteur

Deze executeur heeft een beperkte taak: het regelen van de uitvaart. Denk aan het organiseren van de begrafenis of crematie en het betalen van de uitvaartkosten uit de nalatenschap. Verder heeft deze executeur geen bevoegdheden. Dit type wordt soms gekozen wanneer de overledene specifieke wensen had voor de uitvaart, maar de verdere afwikkeling aan de erfgenamen wil overlaten.

De beheersexecuteur

Dit is de meest voorkomende vorm. De beheersexecuteur heeft ruimere bevoegdheden en is verantwoordelijk voor het beheren van de gehele nalatenschap. De taken omvatten onder meer het regelen van de uitvaart, het opstellen van een boedelbeschrijving, het betalen van schulden, het afgeven van legaten en het doen van aangifte erfbelasting. De beheersexecuteur mag de nalatenschap echter niet zelfstandig verdelen. De erfgenamen moeten uiteindelijk samen tot een verdeling komen.

De executeur-afwikkelingsbewindvoerder

Dit is de executeur met de meest uitgebreide bevoegdheden. Naast alle taken van de beheersexecuteur mag deze executeur de nalatenschap ook zelfstandig verdelen, zonder dat de erfgenamen daar allemaal mee hoeven in te stemmen. De overledene moet deze uitgebreide bevoegdheid uitdrukkelijk in het testament vastleggen. Dit type is vooral nuttig bij complexe nalatenschappen of wanneer de overledene verwacht dat erfgenamen het onderling niet eens zullen worden.

Wat zijn de taken van een executeur?

De precieze taken hangen af van het type executeur en van wat er in het testament staat. De overledene kan in het testament extra taken of beperkingen opnemen. De belangrijkste wettelijke taken van een beheersexecuteur zijn:

• Het regelen van de begrafenis of crematie
• Het in kaart brengen van alle bezittingen en schulden van de nalatenschap (de boedelbeschrijving)
• Het beheren van de goederen van de nalatenschap
• Het betalen van de schulden van de nalatenschap
• Het afgeven van legaten aan de personen die daarvoor in het testament zijn aangewezen
• Het doen van de aangifte erfbelasting bij de Belastingdienst

Een executeur vertegenwoordigt de erfgenamen bij deze taken. Dat betekent dat de executeur namens hen mag handelen, bijvoorbeeld bij het opzeggen van abonnementen, het deblokkeren van bankrekeningen of het verkopen van goederen om schulden te betalen.

Wat is de informatieplicht van de executeur?

Als executeur heeft u een wettelijke informatieplicht tegenover de erfgenamen. Wanneer een erfgenaam vraagt naar de stand van zaken, bent u verplicht daar openheid over te geven. Dit betekent bijvoorbeeld dat u bankafschriften van de overledene moet laten zien als een erfgenaam daarom vraagt, of dat u inzicht geeft in de schulden en bezittingen die u heeft aangetroffen.

De informatieplicht is een belangrijk recht voor erfgenamen. Zij kunnen immers pas een weloverwogen keuze maken over het aanvaarden of verwerpen van de erfenis als zij weten hoe de nalatenschap ervoor staat. Bij een digitale aanvraag via ErfrechtAkte wordt het saldo van de nalatenschap vastgesteld en bevroren, zodat alle erfgenamen op basis van dezelfde informatie hun aanvaardingskeuze maken.

Welke vergoeding krijgt een executeur?

Een executeur heeft recht op een vergoeding voor het werk. Volgens de wet bedraagt deze vergoeding 1% van de waarde van het vermogen van de overledene op het moment van overlijden. Het vermogen bestaat uit alle bezittingen minus de schulden.

De overledene kan in het testament een andere vergoeding vastleggen. Dat kan meer zijn dan het wettelijke percentage, maar ook minder of zelfs helemaal niets. Sommige testamenten bepalen dat de executeur een vergoeding op uurbasis ontvangt. Als u als familielid de rol van executeur op u neemt, kunt u er ook voor kiezen om af te zien van de vergoeding.

Kan een executeur worden ontslagen?

Ja, een executeur kan door de kantonrechter worden ontslagen. Erfgenamen kunnen een verzoek tot ontslag indienen als de executeur zijn taken ernstig verwaarloost, niet meewerkt of ongeschikt blijkt. Ook de executeur zelf kan aan de kantonrechter vragen om van de taak te worden ontheven, bijvoorbeeld als de situatie te complex is geworden of als er een onwerkbaar conflict is ontstaan met de erfgenamen.

Daarnaast eindigt de taak van de executeur automatisch wanneer alle werkzaamheden zijn afgerond, wanneer de executeur zelf overlijdt, of wanneer de executeur failliet gaat of onder curatele wordt gesteld.

De executeur en de verklaring van erfrecht

Wanneer er een executeur is benoemd in het testament, staat dit vermeld in de verklaring van erfrecht. Banken en andere instanties willen weten wie bevoegd is om over de nalatenschap te beschikken. De executeur is in veel gevallen de aangewezen persoon om bankrekeningen te deblokkeren en betalingen te doen uit de nalatenschap. Via ErfrechtAkte kunt u de verklaring van erfrecht eenvoudig online aanvragen. Bij de aanvraag wordt de rol van elke betrokkene vastgelegd: of iemand erfgenaam is, executeur, gevolmachtigde of een combinatie van deze rollen.

Praktische aandachtspunten voor de executeur

Als u bent benoemd tot executeur, is het verstandig om snel na het overlijden een notaris in te schakelen. De notaris kan het testament opvragen bij het Centraal Testamentenregister, uw bevoegdheden bevestigen en u begeleiden bij de afwikkeling.

Houd er rekening mee dat de rol van executeur tijdrovend kan zijn, vooral bij een omvangrijke of complexe nalatenschap. U bent verantwoordelijk voor een zorgvuldig beheer en kunt persoonlijk aansprakelijk worden gesteld als u uw taken niet naar behoren uitvoert. Neem de taak daarom serieus en aarzel niet om professionele hulp in te schakelen wanneer dat nodig is.

Dit artikel bevat algemene informatie over de rol van executeur in het Nederlandse erfrecht. Het is geen vervanging voor persoonlijk juridisch advies. Heeft u vragen over uw specifieke situatie? Neem dan contact op met een notaris of juridisch adviseur.