Wat is de wettelijke verdeling?

Hoe werkt de wettelijke verdeling?

De wettelijke verdeling is een regeling in het Nederlandse erfrecht die automatisch geldt wanneer een gehuwde of geregistreerde partner overlijdt en kinderen achterlaat. De regeling is vastgelegd in artikel 4:13 van het Burgerlijk Wetboek en is bedoeld om de langstlevende partner te beschermen. Alle bezittingen en schulden van de nalatenschap gaan naar de langstlevende, terwijl de kinderen een vordering in geld krijgen ter grootte van hun erfdeel.

Deze vordering van de kinderen is in principe pas opeisbaar wanneer de langstlevende partner overlijdt. Daardoor kan de langstlevende in de woning blijven wonen, de bankrekeningen blijven gebruiken en het dagelijks leven voortzetten zonder financiële belemmeringen.

Wanneer geldt de wettelijke verdeling?

De wettelijke verdeling geldt automatisch in de volgende situatie: de overledene was gehuwd of had een geregistreerd partnerschap, en er zijn kinderen. Het maakt daarbij niet uit of er ook een testament is. Tenzij de erflater in het testament uitdrukkelijk heeft bepaald dat de wettelijke verdeling niet van toepassing is, geldt de regeling gewoon.

De wettelijke verdeling geldt niet voor samenwonende partners, ook niet als zij een samenlevingscontract hebben. Samenwonenden moeten hun situatie regelen via een testament.

Wat krijgt de langstlevende partner?

De langstlevende partner krijgt alle goederen van de nalatenschap. Denk aan de woning, banktegoeden, inboedel, beleggingen en overige bezittingen. Daar staan de schulden tegenover: de langstlevende neemt ook alle schulden van de nalatenschap op zich, inclusief de vorderingen die de kinderen hebben gekregen.

In de praktijk betekent dit dat de langstlevende ongestoord verder kan leven. De partner hoeft de woning niet te verkopen om de kinderen uit te betalen en kan vrij beschikken over het vermogen.

Wat krijgen de kinderen?

Elk kind krijgt een vordering op de langstlevende partner. De hoogte van deze vordering is gelijk aan het erfdeel van het kind. Bij een partner en twee kinderen erft ieder een derde, dus elk kind krijgt een vordering ter waarde van een derde van de nalatenschap.

Over deze vordering wordt een rente berekend, tenzij in het testament anders is bepaald. De wettelijke rente op deze vordering is gelijk aan de wettelijke rente verminderd met zes procent, met een minimum van nul. In de praktijk betekent dit dat de vordering bij een lage rente niet of nauwelijks groeit.

Wanneer is de vordering van de kinderen opeisbaar?

De vordering van de kinderen is pas opeisbaar in een aantal specifieke situaties:

• Bij het overlijden van de langstlevende partner
• Wanneer de langstlevende failliet wordt verklaard
• Wanneer de schuldsaneringsregeling op de langstlevende van toepassing wordt verklaard

In het testament kan de erflater aanvullende situaties opnemen waarin de vordering opeisbaar wordt, bijvoorbeeld bij hertrouwen of opname in een zorginstelling.

Kan de langstlevende de wettelijke verdeling ongedaan maken?

Ja, de langstlevende partner kan de wettelijke verdeling ongedaan maken. Dit moet gebeuren binnen drie maanden na het overlijden, door een verklaring af te leggen bij de notaris. Deze mogelijkheid wordt in de praktijk soms gebruikt wanneer de wettelijke verdeling fiscaal ongunstig uitpakt of wanneer de langstlevende om andere redenen een andere verdeling wenst.

Wat zijn de gevolgen voor de erfbelasting?

Bij de wettelijke verdeling ontvangt de langstlevende partner formeel niet de hele nalatenschap. Voor de erfbelasting worden de erfdelen van de kinderen (de niet-opeisbare vorderingen) wel meegeteld. Zowel de langstlevende als de kinderen moeten aangifte doen. De kinderen betalen in de meeste gevallen weinig of geen erfbelasting, omdat zij hun vordering nog niet ontvangen en er een kindvrijstelling geldt.

Hoe verhoudt de wettelijke verdeling zich tot een testament?

Een erflater kan in het testament afwijken van de wettelijke verdeling, maar moet dit uitdrukkelijk doen. Het is ook mogelijk om de wettelijke verdeling in stand te laten en alleen bepaalde aanpassingen te maken, zoals het toevoegen van opeisbaarheidsmomenten of het toekennen van een groter erfdeel aan de partner. Wilt u de wettelijke verdeling aanpassen, dan is het verstandig om dit te bespreken met een notaris.

Wat heeft u nodig om de nalatenschap af te handelen?

Wanneer de wettelijke verdeling van toepassing is, heeft de langstlevende partner een verklaring van erfrecht nodig om bankrekeningen te deblokkeren en de nalatenschap verder af te wikkelen. In deze verklaring staat onder meer dat de wettelijke verdeling geldt en dat de langstlevende bevoegd is om over de goederen te beschikken. Via ErfrechtAkte kunt u deze verklaring snel en tegen een vast tarief online aanvragen.

Dit artikel biedt algemene informatie over de wettelijke verdeling. Uw persoonlijke situatie kan afwijken. Raadpleeg een notaris voor advies dat aansluit bij uw omstandigheden.