Wat betekent saisine?

Saisine is het juridische principe dat erfgenamen automatisch de bezittingen en schulden van de overledene verkrijgen op het moment van overlijden. U hoeft daar niets voor te doen: de nalatenschap gaat van rechtswege op u over. Dit beginsel is vastgelegd in artikel 4:182 van het Burgerlijk Wetboek en vormt een van de grondbeginselen van het Nederlandse erfrecht.

Het woord saisine komt van het Franse "saisir", wat zoveel betekent als "in bezit nemen". In de praktijk betekent het dat u als erfgenaam direct eigenaar wordt van de nalatenschap, nog voordat u weet dat u erfgenaam bent en nog voordat er een verklaring van erfrecht is opgesteld.

Wat zijn de gevolgen van saisine?

Het automatische karakter van saisine heeft ingrijpende gevolgen. Zodra iemand overlijdt, zijn de erfgenamen gezamenlijk eigenaar van alle bezittingen van de overledene. Denk aan bankrekeningen, de woning, de auto, beleggingen en persoonlijke eigendommen. Maar de erfgenamen zijn ook direct verantwoordelijk voor de schulden van de overledene, zoals openstaande rekeningen, hypotheeklasten en belastingschulden.

Dit betekent dat u als erfgenaam vanaf het moment van overlijden rechten kunt uitoefenen. U bent bevoegd om beheershandelingen te verrichten, zoals het betalen van vaste lasten of het veiligstellen van waardevolle zaken. Het betekent ook dat schuldeisers van de overledene zich tot u kunnen wenden.

Geldt saisine voor alle erfgenamen?

Saisine geldt voor alle erfgenamen, ongeacht of zij erven op grond van de wet of op grond van een testament. Het maakt ook niet uit of u weet dat u erfgenaam bent. Zelfs als u pas weken later hoort dat een familielid is overleden, bent u juridisch gezien vanaf het moment van overlijden al erfgenaam geworden.

Saisine geldt niet voor legatarissen. Een legataris is iemand die in het testament een specifiek goed of geldbedrag krijgt toegewezen (een legaat). De legataris krijgt niet automatisch de eigendom, maar heeft een vordering op de erfgenamen om het legaat uit te keren.

Kunt u saisine ongedaan maken?

Hoewel de nalatenschap automatisch op u overgaat, bent u niet verplicht om erfgenaam te blijven. De wet biedt u drie keuzemogelijkheden:

Zuiver aanvaarden: u accepteert de erfenis volledig, inclusief alle schulden
Beneficiair aanvaarden: u aanvaardt de erfenis onder het voorrecht van boedelbeschrijving, waardoor u niet met uw eigen vermogen aansprakelijk wordt voor schulden van de nalatenschap
Verwerpen: u wijst de erfenis af en wordt geacht nooit erfgenaam te zijn geweest

Bij verwerping wordt de saisine teruggedraaid: juridisch gezien heeft u de nalatenschap nooit verkregen. Bij beneficiaire aanvaarding blijft de saisine in stand, maar wordt uw aansprakelijkheid beperkt.

Waarom is saisine belangrijk bij het afwikkelen van een erfenis?

Het beginsel van saisine heeft praktische gevolgen voor de afwikkeling van de nalatenschap. Omdat de erfgenamen direct eigenaar worden, mogen zij gezamenlijk beslissingen nemen over de nalatenschap. Is er een executeur benoemd in het testament, dan heeft deze het beheer over de nalatenschap, maar de eigendom rust bij de erfgenamen.

Saisine verklaart ook waarom banken de rekeningen van de overledene blokkeren na een overlijden. De bank weet op dat moment nog niet wie de erfgenamen zijn en wil voorkomen dat onbevoegden geld opnemen. Pas wanneer er een verklaring van erfrecht is, kan de bank vaststellen wie bevoegd is. Heeft u te maken met geblokkeerde rekeningen? Via ErfrechtAkte kunt u de benodigde verklaring van erfrecht snel online aanvragen.

Saisine en de wettelijke verdeling

Bij de wettelijke verdeling werkt saisine samen met de bescherming van de langstlevende partner. De kinderen worden door saisine weliswaar mede-eigenaar van de nalatenschap, maar door de wettelijke verdeling gaan alle goederen direct naar de langstlevende partner. De kinderen krijgen in plaats daarvan een geldvordering. In deze situatie merken de kinderen in de praktijk weinig van de saisine, omdat hun eigendomsrecht onmiddellijk wordt omgezet in een vordering.

Saisine bij meerdere erfgenamen

Als er meerdere erfgenamen zijn, worden zij door saisine gezamenlijk eigenaar van de gehele nalatenschap. Dit heet een onverdeelde boedel. Geen enkele erfgenaam is individueel eigenaar van een specifiek goed. De erfgenamen moeten gezamenlijk handelen, tenzij een executeur of gevolmachtigde is aangewezen. De verdeling van de boedel, waarbij ieder zijn of haar deel krijgt toebedeeld, vindt pas later plaats.

Dit artikel biedt algemene informatie over het begrip saisine. Voor juridisch advies over uw specifieke situatie is het raadzaam om een notaris te raadplegen.