Erfbelasting en de langstlevende partner

Welke vrijstelling geldt voor de langstlevende partner?

Als langstlevende partner heeft u recht op de hoogste vrijstelling voor erfbelasting. In 2026 bedraagt de partnervrijstelling 828.035 euro. Dit betekent dat u pas erfbelasting betaalt als uw erfdeel hoger is dan dit bedrag. Bij de meeste nalatenschappen in Nederland valt de erfenis van de partner binnen deze vrijstelling, waardoor er geen erfbelasting verschuldigd is.

De vrijstelling van de Belastingdienst is bedoeld om de langstlevende partner financieel te beschermen. Het verlies van een partner betekent vaak ook het wegvallen van een inkomen. De hoge vrijstelling voorkomt dat de overblijvende partner direct een groot deel van de erfenis aan belasting kwijt is.

Wanneer komt u in aanmerking voor de partnervrijstelling?

Niet iedereen die zichzelf als partner beschouwt, komt automatisch in aanmerking voor de partnervrijstelling. De Belastingdienst hanteert specifieke voorwaarden. U komt in aanmerking als u voldoet aan een van de volgende situaties:

• U was gehuwd met de overledene
• U had een geregistreerd partnerschap met de overledene
• U had een notarieel samenlevingscontract en u stond op hetzelfde adres ingeschreven in de Basisregistratie Personen

Bij samenwonenden zonder notarieel samenlevingscontract is het lastiger. U kunt onder voorwaarden toch als fiscale partner worden aangemerkt, maar dit vereist dat u ten minste zes maanden op hetzelfde adres stond ingeschreven en aan aanvullende eisen voldoet. Het is verstandig om dit te verifiëren bij de Belastingdienst of een belastingadviseur.

Hoe werkt de wettelijke verdeling bij erfbelasting?

Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende partner alle bezittingen en schulden van de nalatenschap. De kinderen krijgen een vordering op de partner ter grootte van hun erfdeel. Die vordering is pas opeisbaar bij het overlijden van de langstlevende of bij diens faillissement.

Voor de erfbelasting heeft dit een belangrijk gevolg: zowel de partner als de kinderen zijn erfbelasting verschuldigd op het moment van overlijden. De kinderen betalen belasting over hun vordering, ook al ontvangen zij op dat moment nog geen geld. De partner betaalt belasting over het deel dat boven de partnervrijstelling uitkomt.

In de praktijk betalen de kinderen vaak relatief weinig erfbelasting dankzij hun eigen vrijstelling. En de partner betaalt vaak helemaal geen erfbelasting, omdat de partnervrijstelling zo hoog is.

Wat als de erfenis hoger is dan de partnervrijstelling?

Bij grotere nalatenschappen kan het erfdeel van de partner boven de vrijstelling van 828.035 euro uitkomen. In dat geval betaalt de partner 10% erfbelasting over het meerdere tot 158.669 euro en 20% over alles daarboven. Dit zijn de tarieven die de Belastingdienst hanteert voor partners en kinderen.

Stel dat de langstlevende partner 1.000.000 euro erft. Na aftrek van de vrijstelling van 828.035 euro resteert 171.965 euro belastbaar bedrag. Over de eerste 158.669 euro betaalt de partner 10% (15.866,90 euro) en over de resterende 13.296 euro betaalt de partner 20% (2.659,20 euro). De totale erfbelasting bedraagt dan 18.526,10 euro.

Wat als u samenwoonde zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap?

Samenwonenden zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap erven niet automatisch van elkaar op grond van de wet. Alleen via een testament kan de samenwonende partner als erfgenaam worden aangewezen. Voor de erfbelasting is de vraag dan of u als fiscaal partner wordt aangemerkt.

Heeft u een notarieel samenlevingscontract en stond u ingeschreven op hetzelfde adres, dan wordt u doorgaans als fiscaal partner gezien en geldt de partnervrijstelling. Zonder samenlevingscontract is de situatie ingewikkelder en kunt u mogelijk alleen aanspraak maken op de veel lagere vrijstelling voor overige erfgenamen van 2.769 euro. Het verschil is enorm en het is daarom raadzaam om deze zaken goed te regelen.

Kan de langstlevende partner uitstel van betaling krijgen?

In sommige gevallen kan de langstlevende partner uitstel van betaling aanvragen voor de erfbelasting. Dit speelt vooral wanneer het vermogen in de nalatenschap vast zit in een woning of onderneming en er niet voldoende liquide middelen zijn om de erfbelasting te betalen. De Belastingdienst kan dan onder voorwaarden betalingsuitstel verlenen.

Ook de kinderen kunnen in het kader van de wettelijke verdeling de Belastingdienst verzoeken om de erfbelasting pas te betalen wanneer hun vordering opeisbaar wordt. Dit wordt de "uitgestelde betaling" genoemd en voorkomt dat kinderen belasting moeten betalen over geld dat zij nog niet hebben ontvangen.

Wat kunt u regelen om de erfbelasting voor uw partner te beperken?

Er zijn verschillende manieren om de erfbelasting voor de langstlevende partner zo laag mogelijk te houden. Een goed testament met daarin een passende verdeling kan helpen. Ook het doen van schenkingen bij leven, binnen de jaarlijkse schenkingsvrijstelling, kan de omvang van de nalatenschap verkleinen. Overleg hierover met een notaris die u kan adviseren over de mogelijkheden in uw situatie.

Wanneer u de nalatenschap moet afhandelen, heeft u een verklaring van erfrecht nodig om bankrekeningen te deblokkeren en de boedel te verdelen. Via ErfrechtAkte kunt u deze verklaring eenvoudig online aanvragen.

Dit artikel bevat algemene informatie over erfbelasting voor de langstlevende partner. De genoemde bedragen zijn gebaseerd op 2026. Raadpleeg een notaris of belastingadviseur voor advies over uw persoonlijke situatie.