Wanneer u een erfenis ontvangt, krijgt u te maken met erfbelasting. Hoeveel u betaalt hangt af van de waarde van de erfenis en uw relatie tot de overledene. Gelukkig zijn er verschillende manieren om de erfbelasting te verlagen of zelfs helemaal te voorkomen. In dit artikel leest u welke mogelijkheden er zijn.

Hoe werkt erfbelasting?

De erfbelasting wordt berekend over het bedrag dat u erft, na aftrek van uw persoonlijke vrijstelling. Hoe nauwer uw familieband met de overledene, hoe hoger de vrijstelling en hoe lager het belastingtarief. Een partner betaalt dus minder erfbelasting dan een neef of een vriend.

Voor partners en (klein)kinderen geldt een tarief van 10% over de eerste € 158.668 boven de vrijstelling, en 20% over het meerdere. Voor alle andere erfgenamen is het tarief hoger: 30% over de eerste € 158.668 en 40% daarboven. Deze tarieven gelden voor 2026.

Welke vrijstellingen gelden er?

Iedere erfgenaam heeft recht op een vrijstelling. Blijft de waarde van uw erfenis onder die vrijstelling, dan betaalt u helemaal geen erfbelasting. De vrijstellingen voor 2026 zijn als volgt:

Partner (echtgenoot, geregistreerd partner of samenwonende): € 828.035
Kind, pleegkind of stiefkind: € 26.230
Kleinkind: € 26.230
Kind met een beperking (onder voorwaarden): € 78.671
Ouder: € 62.110
Overige erfgenamen (broer, zus, neef, vriend): € 2.769

De actuele vrijstellingsbedragen vindt u op de website van de Belastingdienst.

Kosten van de nalatenschap aftrekken

Niet alles wat u erft telt mee voor de erfbelasting. De schulden van de overledene worden in mindering gebracht op de waarde van de nalatenschap. Daarnaast mag u bepaalde kosten aftrekken die direct verband houden met het overlijden en de afwikkeling van de nalatenschap. Denk aan uitvaartkosten en de kosten voor een verklaring van erfrecht.

Lees meer over het aftrekken van notariskosten bij de erfbelasting ›

Het is verstandig om alle kosten goed bij te houden en bonnen te bewaren. Hoe meer kosten u kunt aftrekken, hoe lager de waarde van de erfenis waarover u belasting betaalt.

Schenken tijdens leven

Een van de meest gebruikte manieren om de erfbelasting te verlagen is schenken bij leven. Door al tijdens uw leven vermogen over te dragen aan uw kinderen of andere naasten, wordt de nalatenschap kleiner. Over een kleinere erfenis betalen uw nabestaanden minder erfbelasting.

U kunt ieder jaar een bedrag belastingvrij schenken aan uw kinderen. In 2026 is dat € 6.908 per kind. Daarnaast kunt u eenmalig een groter bedrag belastingvrij schenken aan een kind tussen de 18 en 40 jaar: € 33.129 in 2026. Meer informatie over de vrijstellingen bij schenken vindt u op Notaris.nl.

Schenkt u meer dan de vrijstelling, dan betaalt de ontvanger schenkbelasting. Maar het totale bedrag aan schenkbelasting en erfbelasting samen is vrijwel altijd lager dan wanneer het hele vermogen pas bij overlijden zou worden overgedragen. Dat komt doordat u het vermogen over meerdere jaren kunt spreiden.

Let op: de 180-dagenregel

Het is belangrijk om te weten dat schenkingen die binnen 180 dagen voor het overlijden zijn gedaan, door de Belastingdienst worden behandeld als onderdeel van de erfenis. De eerder betaalde schenkbelasting wordt dan wel verrekend, zodat u niet dubbel betaalt. Maar het kan betekenen dat de schenking uiteindelijk toch tegen het hogere erfbelastingtarief wordt belast.

De papieren schenking

Een bijzondere vorm van schenken is de zogenaamde papieren schenking (ook wel schenking onder schuldigerkenning). Hierbij schenkt u een bedrag aan uw kinderen, maar u houdt het geld nog onder u. U erkent de schenking als schuld aan uw kinderen en betaalt daar jaarlijks 6% rente over.

Het voordeel is dat uw vermogen op papier daalt, terwijl u het geld gewoon kunt blijven gebruiken. Bij uw overlijden wordt de schuld verrekend met de erfenis. Uw kinderen betalen daardoor minder erfbelasting. Een papieren schenking moet wel via een notariele akte worden vastgelegd om geldig te zijn.

Slim nadenken over uw testament

Met een goed testament kunt u invloed uitoefenen op hoeveel erfbelasting uw nabestaanden betalen. Een notaris kan u adviseren over verschillende mogelijkheden.

Zo kunt u in uw testament legaten opnemen. Een legaat is een vastgesteld bedrag of specifiek goed dat u aan een bepaalde persoon nalaat. Door slim gebruik te maken van legaten en de verdeling van uw nalatenschap, kunt u de belastingdruk over meerdere erfgenamen spreiden.

Ook kunt u in uw testament een goed doel als (mede)erfgenaam opnemen. Instellingen met een ANBI-status (algemeen nut beogende instelling) betalen geen erfbelasting. Door een deel van uw nalatenschap aan een goed doel na te laten, verkleint u het belastbare deel voor uw overige erfgenamen.

De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)

Erft u een onderneming of aandelen in een familiebedrijf? Dan kunt u mogelijk gebruik maken van de bedrijfsopvolgingsregeling. Deze regeling biedt een forse vrijstelling op de erfbelasting over de waarde van het bedrijf, mits u de onderneming voortzet. De regeling is bedoeld om te voorkomen dat bedrijven moeten worden verkocht om de erfbelasting te kunnen betalen. De voorwaarden zijn streng, dus laat u hierover goed adviseren door een notaris of fiscalist.

Nabestaandenpensioen en uitkeringen

Niet alle bedragen die u ontvangt na een overlijden tellen mee als erfenis. Een nabestaandenpensioen is vrijgesteld van erfbelasting. Wel kan het ontvangen van een nabestaandenpensioen uw partnervrijstelling verlagen, maar deze komt nooit onder de € 213.915 (in 2026). Ook eenmalige uitkeringen uit een ongevallenverzekering via de werkgever zijn vrijgesteld.

Tijdig aangifte doen

Sinds 2026 heeft u als erfgenaam 20 maanden de tijd om aangifte erfbelasting te doen, in plaats van de eerdere 8 maanden. Toch is het verstandig om hier niet te lang mee te wachten. Doet u te laat aangifte, dan kan de Belastingdienst belastingrente in rekening brengen. Door tijdig aangifte te doen of een voorlopige aanslag aan te vragen, voorkomt u onnodige extra kosten.

Om aangifte erfbelasting te doen, heeft u vaak een verklaring van erfrecht nodig. Dit document bevestigt wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de nalatenschap af te handelen. Bij ErfrechtAkte kunt u een verklaring van erfrecht volledig digitaal online aanvragen, zonder dat u naar een notariskantoor hoeft.

Samengevat

Er zijn verschillende mogelijkheden om de erfbelasting te verminderen:

Maak optimaal gebruik van de vrijstellingen die gelden voor uw relatie tot de overledene
Trek aftrekbare kosten af, zoals uitvaart- en notariskosten
Schenk bij leven om de nalatenschap te verkleinen
Overweeg een papieren schenking als u het geld nog wilt behouden
Laat uw testament opstellen of aanpassen door een notaris
Informeer naar de bedrijfsopvolgingsregeling als er een onderneming in de nalatenschap zit

Iedere situatie is anders. De mogelijkheden om erfbelasting te verminderen hangen af van uw persoonlijke omstandigheden, de omvang van de nalatenschap en de onderlinge verhoudingen. Het is daarom altijd verstandig om hierover advies te vragen aan een notaris of belastingadviseur. De informatie in dit artikel is algemeen van aard en vervangt geen persoonlijk advies.