Verklaring van erfrecht vs. verklaring van executele: welke heeft u nodig?

Twee documenten, twee doelen

Na het overlijden van een dierbare krijgt u te maken met allerlei zaken die geregeld moeten worden. Een daarvan is het aanvragen van een notarieel document waarmee u kunt aantonen dat u bevoegd bent om de nalatenschap af te handelen. In de praktijk zijn er twee documenten die hiervoor worden gebruikt: de verklaring van erfrecht en de verklaring van executele. Welke u nodig heeft, hangt af van uw situatie.

Het belangrijkste verschil is dit: een verklaring van erfrecht laat zien wie de erfgenamen zijn en wie de nalatenschap mag afwikkelen. Een verklaring van executele bewijst uitsluitend dat iemand als executeur is benoemd en welke bevoegdheden deze persoon heeft. Beide documenten worden door een notaris opgesteld, maar ze hebben een ander bereik en een andere toepassing.

Wat is een verklaring van erfrecht?

Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin de notaris vastlegt wie de erfgenamen zijn, of er een testament is en wie bevoegd is om de nalatenschap af te handelen. Het is het meest uitgebreide document dat u kunt laten opstellen na een overlijden.

Voordat de notaris de verklaring afgeeft, doet hij of zij onderzoek bij de burgerlijke stand en het Centraal Testamentenregister. Op die manier worden alle erfgenamen en eventuele testamentaire bepalingen in kaart gebracht. U heeft dit document onder meer nodig om bankrekeningen te deblokkeren, een woning op naam te laten zetten bij het Kadaster of een verzekering uit te laten keren.

Wat is een verklaring van executele?

Een verklaring van executele is een beperkter document. Het is een notariële akte waarin staat dat iemand in een testament als executeur is benoemd en dat deze persoon de benoeming heeft aanvaard. Daarnaast vermeldt het document welke bevoegdheden de executeur heeft, zoals het beheren van de nalatenschap en het beschikken over bankrekeningen van de overledene.

Wat er niet in staat, is wie de erfgenamen zijn en voor welk deel zij erven. De verklaring van executele richt zich puur op de positie en de bevoegdheden van de executeur. De notaris stelt dit document op nadat hij of zij heeft vastgesteld dat er een geldig testament is waarin een executeur is benoemd.

Wanneer volstaat een verklaring van executele?

Een verklaring van executele kan voldoende zijn als de overledene in een testament een executeur heeft benoemd en de executeur de nalatenschap grotendeels zelfstandig kan afwikkelen. Met dit document kan de executeur zich bij banken en verzekeraars legitimeren om bankrekeningen te beheren, schulden van de nalatenschap te betalen en verzekeringen af te handelen.

Het voordeel is dat een verklaring van executele doorgaans sneller en goedkoper kan worden opgesteld dan een volledige verklaring van erfrecht. Het notarieel onderzoek is minder uitgebreid, omdat niet alle erfgenamen en hun erfdelen hoeven te worden vastgelegd.

Houd er wel rekening mee dat niet alle instanties een verklaring van executele accepteren. Sommige banken vragen toch om een volledige verklaring van erfrecht, zeker als er grote bedragen op de rekening staan. Het is daarom verstandig om vooraf bij de bank na te vragen welk document zij nodig hebben.

Wanneer heeft u een verklaring van erfrecht nodig?

In veel situaties is een verklaring van erfrecht onmisbaar. U heeft dit document in ieder geval nodig wanneer:

• Er geen testament is, en dus ook geen executeur is benoemd
• Er onroerend goed in de nalatenschap valt dat bij het Kadaster moet worden ingeschreven
• De bank of verzekeraar uitdrukkelijk om een verklaring van erfrecht vraagt
• De erfgenamen de nalatenschap zelf willen verdelen, zonder executeur
• Er onduidelijkheid of onenigheid is over wie de erfgenamen zijn

Bij de inschrijving van een woning bij het Kadaster is een verklaring van erfrecht altijd vereist. Een verklaring van executele is hiervoor niet voldoende, omdat het Kadaster moet weten wie de nieuwe eigenaren van de woning zijn.

De executeur en de verklaring van erfrecht: hoe zit dat samen?

In de praktijk gaan de verklaring van erfrecht en de rol van de executeur vaak hand in hand. Een executeur is de persoon die door de overledene in een testament is aangewezen om de nalatenschap af te wikkelen. De executeur betaalt openstaande schulden, regelt de aangifte erfbelasting en beheert de bezittingen totdat de erfgenamen de nalatenschap onderling verdelen.

Wanneer er zowel een executeur als erfgenamen zijn, kan het verstandig zijn om direct een verklaring van erfrecht te laten opstellen in plaats van alleen een verklaring van executele. In de verklaring van erfrecht wordt namelijk ook de executeur vermeld, inclusief zijn of haar bevoegdheden. U heeft dan één document waarmee zowel de executeur als de erfgenamen zich kunnen legitimeren.

Welk document past bij uw situatie?

De keuze tussen beide documenten hangt af van een paar praktische vragen. Is er een executeur benoemd in het testament? Moet er onroerend goed worden overgedragen? Wat vraagt de bank? Als vuistregel geldt: als er een executeur is benoemd en u alleen bankzaken en verzekeringen moet regelen, kan een verklaring van executele volstaan. Zodra er een woning in het spel is, de bank erom vraagt of de erfgenamen zelf willen verdelen, heeft u een verklaring van erfrecht nodig.

Bij twijfel is een verklaring van erfrecht de veiligste keuze. Dit document is breder inzetbaar en wordt door alle instanties geaccepteerd. Bovendien voorkomt u dat u achteraf alsnog een verklaring van erfrecht moet laten opstellen als een instantie de verklaring van executele niet accepteert.

Online een verklaring van erfrecht aanvragen

Wanneer u een verklaring van erfrecht nodig heeft, kunt u deze via ErfrechtAkte volledig digitaal online aanvragen. Bij de aanvraag wordt de rol van elke betrokkene vastgelegd: erfgenaam, executeur, gevolmachtigde of een combinatie hiervan. Op die manier is in de verklaring meteen duidelijk wie welke bevoegdheden heeft. Het hele traject verloopt digitaal, inclusief identificatie via iDIN (uw eigen bank), zodat een bezoek aan de notaris niet nodig is.

Goed om te weten

De informatie in dit artikel is algemeen van aard en gebaseerd op het Nederlandse erfrecht, zoals vastgelegd in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek. Elke nalatenschap is anders. Raadpleeg bij twijfel altijd een notaris of neem contact op met het Juridisch Loket voor gratis juridisch advies.