Hoe vraagt u een verklaring van erfrecht aan?

Wanneer een dierbare overlijdt, moeten er in korte tijd allerlei praktische zaken worden geregeld. Een van de eerste stappen is vaak het aanvragen van een verklaring van erfrecht. Zonder dit document kunt u in veel gevallen geen bankrekeningen deblokkeren, geen woning verkopen en geen verzekeringen afhandelen. In dit artikel leest u precies hoe u een verklaring van erfrecht aanvraagt, welke gegevens u nodig heeft en welke stappen u kunt verwachten.

Wat is een verklaring van erfrecht?

Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin staat wie de erfgenamen zijn van de overledene en wie bevoegd is om de nalatenschap af te handelen. Banken, verzekeraars en het Kadaster vragen vrijwel altijd om dit document voordat zij meewerken aan het vrijgeven van tegoeden of het overdragen van bezittingen.

De verklaring wordt altijd opgesteld door een notaris. Voordat de notaris de verklaring kan afgeven, doet hij of zij een aantal onderzoeken: bij de burgerlijke stand (om na te gaan wie de familieleden zijn) en bij het Centraal Testamentenregister (om te controleren of er een testament is).

Welke gegevens heeft u nodig?

Om een verklaring van erfrecht aan te vragen, heeft u de volgende gegevens bij de hand nodig:

• De akte van overlijden (deze ontvangt u van de gemeente waar de overledene is overleden, of via de uitvaartondernemer)
• Een geldig identiteitsbewijs van uzelf en, indien mogelijk, van de andere erfgenamen
• Gegevens van alle mogelijke erfgenamen: namen, adressen en geboortedata
• Informatie over eventuele huwelijkse voorwaarden of een samenlevingscontract
• Een overzicht van de bezittingen en schulden van de overledene (de boedelbeschrijving)

Als de overledene een testament had, wordt dat door de notaris opgevraagd bij het Centraal Testamentenregister. U hoeft dat niet zelf te doen.

De traditionele route: aanvragen bij een notaris op kantoor

Bij een traditionele aanvraag maakt u een afspraak bij een notariskantoor. De notaris voert de benodigde onderzoeken uit, nodigt alle erfgenamen uit om langs te komen voor identificatie en laat iedereen een keuze maken: de erfenis zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Alle erfgenamen moeten zich fysiek identificeren, wat lastig kan zijn wanneer zij op verschillende plekken in het land wonen.

De Rijksoverheid geeft aan dat de kosten bij een notariskantoor doorgaans tussen de 300 en 1.200 euro liggen, afhankelijk van de complexiteit van de situatie en het aantal erfgenamen. De doorlooptijd varieert van enkele weken tot enkele maanden, vooral als erfgenamen moeilijk bereikbaar zijn.

De digitale route: online aanvragen via ErfrechtAkte

Het is tegenwoordig ook mogelijk om een verklaring van erfrecht volledig digitaal aan te vragen. Bij ErfrechtAkte verloopt het hele traject online, zonder dat u naar een notariskantoor hoeft. Dat kan prettig zijn in een periode waarin u al genoeg aan uw hoofd heeft. Het proces werkt in zeven overzichtelijke stappen.

Stap 1: u start de aanvraag en vult de basisgegevens in

U begint met het invoeren van de gegevens van de overledene en van uzelf als aanvrager. Denk aan naam, geboortedatum, overlijdensdatum en burgerlijke staat.

Stap 2: de erfgenamen worden uitgenodigd

Alle erfgenamen ontvangen per e-mail een uitnodiging om hun eigen gegevens in te vullen. Zo hoeft u niet voor iedereen de informatie te verzamelen en kan elke erfgenaam in eigen tempo deelnemen.

Stap 3: identificatie via iDIN

Elke erfgenaam identificeert zich digitaal via iDIN. Dat is een veilige identificatiemethode via uw eigen Nederlandse bank. Een fysiek bezoek aan de notaris is daardoor niet nodig.

Stap 4: de boedel in kaart brengen

U brengt de bezittingen en schulden van de overledene in kaart door deze in te vullen in de online omgeving. Het netto saldo van de nalatenschap wordt automatisch berekend en bevroren, zodat alle erfgenamen op basis van dezelfde, actuele informatie hun keuze kunnen maken.

Stap 5: elke erfgenaam maakt een aanvaardingskeuze

Iedere erfgenaam kiest individueel of hij of zij de erfenis zuiver aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt. Deze keuze wordt digitaal ondertekend via iDIN. Bij beneficiaire aanvaarding of verwerping worden de griffierechten van 215 euro direct via de aanvraag afgehandeld, zodat u niet zelf naar de rechtbank hoeft.

Stap 6: de notaris stelt de verklaring op

Zodra alle gegevens compleet zijn en alle erfgenamen hun keuze hebben gemaakt, stelt de notaris de verklaring van erfrecht op. De notaris controleert alle informatie, voert de wettelijk verplichte onderzoeken uit en verwerkt eventuele bijzonderheden uit het testament.

Stap 7: u ontvangt de verklaring van erfrecht

De afgeronde verklaring wordt aan u toegestuurd. Gemiddeld duurt het hele traject twee tot drie weken, mits alle erfgenamen tijdig reageren. U kunt de verklaring vervolgens gebruiken bij banken, verzekeraars en andere instanties.

Wat kost een digitale aanvraag?

Bij ErfrechtAkte zijn de kosten vooraf inzichtelijk. Het basistarief bedraagt 279 euro voor een nalatenschap met maximaal vijf erfgenamen. Voor elke extra erfgenaam komt er 49 euro bij. Als er een testament aanwezig is, geldt een toeslag van 49 euro voor de beoordeling daarvan. Moet de verklaring worden ingeschreven bij het Kadaster (bijvoorbeeld omdat de overledene een woning bezat), dan kost dat 75 euro extra.

Digitaal of bij de notaris op kantoor?

Beide routes leiden tot hetzelfde resultaat: een officieel, door de notaris opgestelde verklaring van erfrecht. Het verschil zit vooral in het gemak en de kosten. Bij een digitale aanvraag hoeft niemand fysiek naar het notariskantoor, wat vooral prettig is als erfgenamen verspreid over het land wonen. De identificatie verloopt via iDIN in plaats van op kantoor, en de kosten zijn vooraf transparant in plaats van gebaseerd op uurtarieven.

Een digitale aanvraag is geschikt wanneer alle betrokkenen 18 jaar of ouder zijn, in Nederland wonen, een Nederlandse bankrekening hebben (voor iDIN) en handelingsbekwaam zijn. Bij zeer complexe situaties, bijvoorbeeld met buitenlandse erfgenamen of een ingewikkeld testament met een tweetrapsmaking, kan het raadzaam zijn om persoonlijk met een notaris te overleggen.

Wanneer heeft u de verklaring nodig?

U heeft een verklaring van erfrecht in de meeste gevallen nodig om:

• Bankrekeningen van de overledene te deblokkeren en tegoeden over te laten schrijven
• Een woning of ander onroerend goed op naam van de erfgenamen te zetten via het Kadaster
• Verzekeringen af te wikkelen en uitkeringen te ontvangen
• De auto van de overledene over te schrijven

Niet in alle gevallen is een verklaring van erfrecht verplicht. Bij kleine banktegoeden volstaat soms een akte van overlijden. Neem bij twijfel contact op met de bank van de overledene om te vragen welke documenten zij nodig hebben.

Direct uw verklaring van erfrecht aanvragen

Wilt u een verklaring van erfrecht aanvragen? Via ErfrechtAkte kunt u dit geheel online regelen, zonder afspraak bij de notaris. U vult de gegevens in, de erfgenamen worden per e-mail uitgenodigd en de notaris stelt de verklaring op. Binnen enkele weken heeft u het document in huis. U kunt uw aanvraag direct starten.

Dit artikel is geschreven ter algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Iedere situatie is anders. Raadpleeg bij twijfel altijd een notaris voor advies dat is toegespitst op uw persoonlijke omstandigheden.