Na het overlijden van een dierbare moet u allerlei praktische zaken regelen, terwijl u eigenlijk vooral met het verlies bezig bent. Een van de eerste dingen waar u tegenaan loopt, zijn de bankzaken. De bank blokkeert meestal de rekeningen van de overledene zodra het overlijden bekend is. Om de rekeningen weer toegankelijk te maken, vraagt de bank in veel gevallen om een verklaring van erfrecht. In dit artikel leest u wanneer dat verplicht is, wanneer het niet hoeft en hoe u het kunt regelen.

Waarom blokkeert de bank de rekeningen?

Zodra een bank op de hoogte is van een overlijden, worden de rekeningen van de overledene geblokkeerd. Dat voelt onprettig, zeker als er vaste lasten betaald moeten worden of als u als partner afhankelijk bent van het saldo. Toch is het een belangrijke beschermingsmaatregel. De bank wil voorkomen dat iemand die geen recht heeft op de erfenis geld opneemt. Als dat toch zou gebeuren, kunnen de rechtmatige erfgenamen de bank aansprakelijk stellen.

Goed om te weten: de bank komt er niet vanzelf achter dat iemand is overleden. U of een andere nabestaande moet het overlijden zelf aan de bank melden, bij voorkeur zo snel mogelijk. U heeft daarvoor de akte van overlijden nodig, die u ontvangt van de gemeente waar het overlijden is geregistreerd.

Wanneer is een verklaring van erfrecht verplicht voor de bank?

Een verklaring van erfrecht is een notarieel document waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de nalatenschap af te handelen. De bank gebruikt dit document om vast te stellen aan wie zij het saldo mogen uitkeren en wie toegang krijgt tot de rekeningen.

Elke bank hanteert eigen regels voor wanneer een verklaring van erfrecht nodig is. In de praktijk vragen de meeste banken erom in de volgende situaties:

Het saldo op de rekeningen is hoger dan een door de bank vastgesteld bedrag (vaak rond de 100.000 euro, maar dit verschilt per bank)
Er zijn meerdere erfgenamen
Er is een testament
Er is onduidelijkheid over wie de erfgenamen zijn
De overledene had een beleggingsrekening, een kluis of een bedrijfsrekening bij de bank

Neem zo snel mogelijk na het overlijden contact op met de bank. Vraag welke documenten zij nodig hebben en of zij specifieke eisen stellen aan de inhoud van de verklaring. Sommige banken willen dat er een bepaalde passage in de verklaring staat, bijvoorbeeld over wie bevoegd is om over de rekeningen te beschikken. Als u dit vooraf weet, kan de notaris hier rekening mee houden bij het opstellen.

Lees meer over wat er in een verklaring van erfrecht staat ›

Wanneer is een verklaring van erfrecht niet nodig?

Niet in alle gevallen vraagt de bank om een verklaring van erfrecht. Soms volstaat de akte van overlijden. Dit kan het geval zijn als:

Het saldo relatief laag is. Bij sommige banken ligt de grens bij ongeveer 10.000 tot 25.000 euro. De bank kan dan genoegen nemen met een vereenvoudigde verklaring van erfgenaamschap die de erfgenamen zelf ondertekenen, zonder tussenkomst van een notaris.
De overledene een en/of-rekening had met een partner of ander gezinslid. Bij een en/of-rekening blijft de mederekeninghouder gewoon toegang houden tot de rekening. Een verklaring van erfrecht is dan niet nodig om bij het saldo te komen.

Bij een en/of-rekening is het wel belangrijk om te beseffen dat het saldo voor de helft tot de nalatenschap behoort. Het geld mag dus niet zomaar volledig door de mederekeninghouder worden uitgegeven zonder rekening te houden met de andere erfgenamen. Bij de verdeling van de nalatenschap moet dit saldo worden meegenomen.

Wat kunt u doen zolang de rekening geblokkeerd is?

Het opstellen van een verklaring van erfrecht kost tijd. Gemiddeld duurt het enkele weken. Ondertussen moeten er misschien wel vaste lasten betaald worden, zoals de hypotheek, energierekeningen of de kosten van de uitvaart. Dat kan een stressvolle situatie opleveren.

Veel banken bieden hiervoor een noodvoorziening. Dit houdt in dat de bank, na het zien van de akte van overlijden en een geldig identiteitsbewijs, toestaat dat bepaalde noodzakelijke betalingen worden gedaan. Denk aan de huur of hypotheek, nutsvoorzieningen en de uitvaartkosten. Niet elke bank biedt dezelfde mogelijkheden, dus vraag hier tijdig naar.

Automatische incasso's voor vaste lasten lopen in veel gevallen gewoon door, ook als de rekening geblokkeerd is. Controleer dit wel bij uw bank, zodat u niet voor vervelende verrassingen komt te staan.

Wat doet de bank nadat de verklaring is ontvangen?

Zodra de bank een geldige verklaring van erfrecht heeft ontvangen, worden de rekeningen gedeblokkeerd. De bank controleert in de verklaring wie bevoegd is om over het saldo te beschikken. Dat kan de langstlevende partner zijn, een executeur of een door de erfgenamen gemachtigde persoon.

Na de deblokkering kunt u als bevoegde persoon betalingen doen vanuit de rekening, het saldo overmaken naar een ervenrekening of de rekening opheffen. Het is verstandig om bij de notaris meerdere afschriften van de verklaring op te vragen. Naast de bank kunnen ook verzekeraars, de Belastingdienst en het Kadaster om een verklaring vragen.

Lees meer over het afwikkelen van een nalatenschap ›

Hoe vraagt u een verklaring van erfrecht aan?

Een verklaring van erfrecht wordt opgesteld door een notaris. De notaris doet hiervoor onderzoek: hij raadpleegt het Centraal Testamentenregister om te controleren of er een testament is, onderzoekt wie de erfgenamen zijn via de Basisregistratie Personen en licht alle erfgenamen in over hun rechten en keuzemogelijkheden.

Via ErfrechtAkte kunt u de verklaring van erfrecht volledig digitaal aanvragen. U vult een vragenlijst in met de benodigde gegevens, waarna alle erfgenamen per e-mail worden uitgenodigd om hun gegevens aan te vullen en hun keuze te maken. De identificatie verloopt via iDIN, een veilige verificatie via uw eigen bank, waardoor een fysiek bezoek aan de notaris niet nodig is. Dat bespaart tijd en maakt het proces overzichtelijker, juist in een periode waarin u al zoveel te regelen heeft. U kunt uw aanvraag hier starten.

Tips voor een vlot verloop bij de bank

Om het proces zo soepel mogelijk te laten verlopen, kunt u een aantal dingen doen:

Meld het overlijden zo snel mogelijk bij de bank en vraag direct welke documenten nodig zijn
Vraag de bank of zij specifieke eisen stellen aan de inhoud van de verklaring van erfrecht
Vraag bij de notaris meerdere originele afschriften van de verklaring op
Bewaar kopieën van alle correspondentie met de bank
Maak een overzicht van alle rekeningen, verzekeringen en lopende betalingen van de overledene

Goed om te weten

De informatie in dit artikel is algemeen van aard en geldt voor de meeste situaties. Het beleid rond verklaringen van erfrecht verschilt per bank en kan wijzigen. Informeer daarom altijd bij uw eigen bank naar de actuele vereisten. Voor advies over uw persoonlijke situatie kunt u terecht bij een notaris of bij het Juridisch Loket. Meer informatie over erven en het erfrecht vindt u op de website van de Rijksoverheid.