Na het overlijden van een dierbare wilt u de zaken zo snel mogelijk goed regelen. Bankrekeningen zijn geblokkeerd, er moeten rekeningen betaald worden en u heeft een verklaring van erfrecht nodig om als erfgenaam verder te kunnen. De vraag die dan al snel opkomt: hoe lang duurt dat eigenlijk? Het eerlijke antwoord is dat de doorlooptijd uiteenloopt van twee tot zes weken, afhankelijk van uw situatie. In dit artikel leest u waar die tijd aan opgaat, wat de doorlooptijd kan verlengen en hoe u het proces kunt versnellen.

Wat is de gemiddelde doorlooptijd?

In een eenvoudige situatie kunt u de verklaring van erfrecht binnen twee tot drie weken ontvangen. Denk aan een situatie waarin er geen testament is, alle erfgenamen in Nederland wonen en iedereen snel reageert. Bij een meer complexe nalatenschap, bijvoorbeeld als er een testament is dat beoordeeld moet worden of als erfgenamen lastig bereikbaar zijn, loopt de doorlooptijd op naar vier tot zes weken. In uitzonderlijke gevallen kan het enkele maanden duren.

Op de website van de Rijksoverheid wordt bevestigd dat het bij veel erfgenamen of als erfgenamen moeilijk te vinden zijn, enkele weken of maanden kan duren. De doorlooptijd hangt dus vooral af van de omstandigheden, niet zozeer van de notaris zelf.

Welke stappen moeten er doorlopen worden?

Voordat de verklaring van erfrecht kan worden opgesteld, moet de notaris een aantal verplichte onderzoeken uitvoeren. Elke stap kost tijd, en pas als alle stappen zijn afgerond, kan de verklaring definitief worden opgemaakt.

Het begint met het vaststellen wie de overledene was en of er een testament is. De notaris raadpleegt daarvoor de Basisregistratie Personen (BRP) en het Centraal Testamentenregister. Als er een testament is, moet dit worden opgevraagd bij de notaris die het bewaart en inhoudelijk worden beoordeeld.

Lees meer over het Centraal Testamentenregister ›

Vervolgens moet de notaris alle erfgenamen identificeren en contact met hen opnemen. Elke erfgenaam moet aangeven of hij of zij de erfenis aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt. Daarnaast controleert de notaris het boedelregister bij de rechtbank om te zien of er al keuzes zijn geregistreerd. Pas wanneer al deze stappen zijn doorlopen, kan de verklaring worden opgesteld en ondertekend.

Wat kan de doorlooptijd verlengen?

Er zijn verschillende factoren die ervoor kunnen zorgen dat het langer duurt voordat u de verklaring ontvangt. De meest voorkomende oorzaken zijn:

Een erfgenaam is moeilijk bereikbaar of reageert niet op verzoeken
Een of meer erfgenamen wonen in het buitenland
Er zijn minderjarige erfgenamen, waarvoor machtiging van de kantonrechter nodig kan zijn
Het testament is complex, bijvoorbeeld bij een tweetrapsmaking of fideicommis
Er is sprake van beneficiaire aanvaarding, waarvoor aanvullende registratie bij de rechtbank nodig is
De overledene had bezittingen in het buitenland

Met name de bereikbaarheid van erfgenamen is in de praktijk de meest voorkomende vertraging. Als een erfgenaam niet reageert, kan de notaris de verklaring niet afronden, omdat de keuze van iedere erfgenaam moet worden vastgelegd.

Digitale aanvraag vs. traditioneel bij de notaris

Bij een traditionele aanvraag belt of mailt u met een notariskantoor, maakt u een afspraak en gaat u langs op kantoor. De notaris stuurt vervolgens per post of e-mail formulieren naar alle erfgenamen, wacht op reacties, plant eventueel nog een afspraak en stelt dan de verklaring op. Alleen al het inplannen van afspraken kan weken kosten, zeker als erfgenamen verspreid over het land wonen.

Bij een digitale aanvraag via ErfrechtAkte verloopt het traject anders. U vult de gegevens van de overledene en de erfgenamen online in. Alle erfgenamen ontvangen vervolgens per e-mail een uitnodiging om hun eigen gegevens te controleren, hun aanvaardingskeuze te maken en zich te identificeren via iDIN (een veilige identificatie via uw eigen bank). Een fysiek bezoek aan het notariskantoor is niet nodig.

Dit scheelt in de praktijk tijd, omdat er geen kantoorafspraken ingepland hoeven te worden. Iedereen kan op een eigen moment, vanuit huis, de benodigde stappen doorlopen. Zodra alle erfgenamen hun gegevens en keuze hebben ingevuld, stelt de notaris de verklaring op. De gemiddelde doorlooptijd bij een digitale aanvraag is daardoor korter dan bij een volledig traditioneel traject.

Hoe kunt u het proces versnellen?

Ongeacht of u kiest voor een digitale of traditionele aanvraag, kunt u als aanvrager bijdragen aan een sneller verloop. Het belangrijkste is dat u zorgt dat alle benodigde gegevens zo snel mogelijk compleet zijn.

Zorg ervoor dat u de volgende documenten en gegevens bij de hand heeft voordat u de aanvraag start:

De overlijdensakte
De volledige namen, geboortedata en adressen van alle erfgenamen
Informatie over een eventueel testament (als u weet dat dit er is)
Gegevens over bankrekeningen en eventueel onroerend goed van de overledene

Informeer de andere erfgenamen vooraf over de aanvraag en vraag hen om snel te reageren wanneer zij worden benaderd. Als iedereen binnen enkele dagen reageert in plaats van weken, scheelt dat aanzienlijk in de totale doorlooptijd.

Wat als u de verklaring dringend nodig heeft?

Het is begrijpelijk dat er soms haast geboden is. Denk aan vaste lasten die betaald moeten worden vanuit de rekening van de overledene, zoals de hypotheek, huur of energierekeningen. Gelukkig zijn er mogelijkheden om de meest dringende zaken te regelen, ook voordat de verklaring van erfrecht klaar is.

Veel banken bieden een tijdelijke regeling voor de langstlevende partner of een naast familielid. Zo kunt u vaak beperkte betalingen doen voor noodzakelijke kosten zoals de uitvaart, hypotheek of nutsvoorzieningen. Neem hiervoor contact op met de bank van de overledene en vraag naar de mogelijkheden.

Lees meer over de verklaring van erfrecht bij de bank ›

Wilt u het proces zo snel mogelijk in gang zetten? Via ErfrechtAkte kunt u de aanvraag direct starten en alle gegevens digitaal aanleveren, zodat er geen tijd verloren gaat aan het heen en weer sturen van documenten. Alle erfgenamen worden per e-mail uitgenodigd en kunnen vanuit huis hun gegevens invullen. U kunt hier uw aanvraag starten.

Hoe lang is een verklaring van erfrecht geldig?

Een verklaring van erfrecht heeft geen vervaldatum. Het document is in principe onbeperkt geldig, omdat het een feitelijke vaststelling is van de situatie op het moment van overlijden. In de praktijk kan het voorkomen dat een bank bij een verklaring die al jaren oud is, vraagt om een actuele versie. Dit is echter een uitzondering.

Samengevat: wat kunt u verwachten?

De doorlooptijd voor een verklaring van erfrecht is gemiddeld twee tot zes weken. Bij een eenvoudige situatie met weinig erfgenamen en zonder testament gaat het sneller. Bij een complexere situatie, bijvoorbeeld met een testament, erfgenamen in het buitenland of beneficiaire aanvaarding, kan het langer duren. Door vooraf alle gegevens compleet te hebben en de andere erfgenamen te informeren, kunt u het proces aanzienlijk versnellen.

Heeft u vragen over de doorlooptijd in uw specifieke situatie? Neem dan contact op met een notaris of vraag gratis advies bij het Juridisch Loket. De informatie in dit artikel is algemeen van aard en vormt geen vervanging voor persoonlijk juridisch advies.