Checklist: de eerste 7 dagen na een overlijden

Wanneer een dierbare overlijdt, komt er in korte tijd veel op u af. Naast het verdriet moet u allerlei praktische zaken regelen, vaak binnen strikte termijnen. Deze checklist helpt u om in de eerste week overzicht te houden. U hoeft niet alles tegelijk te doen, maar het is goed om te weten welke stappen op welk moment belangrijk zijn.

Dag 1: het overlijden melden en de eerste stappen

Direct na het overlijden heeft u een verklaring van overlijden nodig. Deze wordt opgesteld door de behandelend arts of de gemeentelijke lijkschouwer. Zonder dit document kan de uitvaart niet worden geregeld. Neem zo snel mogelijk contact op met een uitvaartonderneming. De uitvaartverzorger begeleidt u bij het regelen van de uitvaart en doet in de meeste gevallen ook de aangifte van overlijden bij de gemeente. U kunt dit ook zelf doen bij de gemeente waar uw dierbare is overleden.

Controleer of de overledene een uitvaartverzekering had. De uitvaartverzorger kan u hierbij helpen. Bekijk ook of er een codicil is met persoonlijke wensen over de uitvaart, zoals een voorkeur voor begraven of cremeren.

Dag 2 en 3: de uitvaart voorbereiden

De uitvaart mag op zijn vroegst 36 uur na het overlijden plaatsvinden en moet uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden zijn geregeld. Samen met de uitvaartverzorger bespreekt u de invulling van de ceremonie, de locatie en de praktische details.

Dit is ook het moment om nabestaanden, vrienden en werkgevers te informeren. Maak een lijst van mensen die u wilt inlichten. Denk ook aan de werkgever van de overledene en eventuele instanties zoals een zorginstelling of thuiszorgorganisatie.

Dag 3 en 4: de bank en financiele zaken

Meld het overlijden zo snel mogelijk bij de bank van de overledene. De bank zal de rekeningen (gedeeltelijk) blokkeren zodra het overlijden bekend is. Dat is vervelend, maar het beschermt de nalatenschap. In veel gevallen kunt u wel dringende kosten laten betalen, zoals de uitvaartkosten. Vraag de bank welke mogelijkheden er zijn.

Weet u niet bij welke banken de overledene rekeningen had? Via het Loket Slapende Tegoeden kunt u dit achterhalen, al heeft u daar wel een verklaring van erfrecht voor nodig.

Bewaar de factuur van de uitvaart goed. De uitvaartkosten mogen worden afgetrokken van de nalatenschap bij het berekenen van de erfbelasting.

Dag 4 en 5: testament en erfgenamen

Laat nagaan of de overledene een testament heeft opgesteld. De notaris kan dit opvragen bij het Centraal Testamentenregister. Hierin staat of er een testament is en bij welke notaris het is opgemaakt. Het testament bepaalt wie de erfgenamen zijn en of er een executeur is aangewezen die de nalatenschap afhandelt.

Is er geen testament? Dan geldt het wettelijk erfrecht. Bij gehuwde partners met kinderen betekent dit meestal dat de langstlevende partner alles erft en de kinderen een vordering krijgen die pas later opeisbaar is.

Belangrijk: raak nog niets aan in de woning van de overledene en neem geen spullen mee. Als u dat wel doet, kan dat juridisch worden gezien als het zuiver aanvaarden van de erfenis, ook als dat niet uw bedoeling was.

Dag 5 en 6: abonnementen, verzekeringen en lopende verplichtingen

Maak een overzicht van alle lopende abonnementen, verzekeringen en lidmaatschappen van de overledene. Denk aan het telefoonabonnement, de zorgverzekering, energie, internet, streaming en sportabonnementen. De meeste hiervan kunt u opzeggen zonder opzegtermijn wanneer u het overlijden kunt aantonen.

De zorgverzekering eindigt automatisch op de datum van overlijden. Eventueel te veel betaalde premie wordt teruggestort. Controleer ook of er levensverzekeringen of overlijdensrisicoverzekeringen zijn die tot uitkering kunnen komen.

Dag 6 en 7: de verklaring van erfrecht aanvragen

Tegen het einde van de eerste week is het verstandig om de verklaring van erfrecht aan te vragen. Dit is een notariele akte waarin staat wie de erfgenamen zijn, of er een testament is en wie bevoegd is om de nalatenschap af te handelen. Banken, verzekeraars en het Kadaster vragen vrijwel altijd om dit document voordat zij meewerken.

U kunt de verklaring van erfrecht tegenwoordig volledig digitaal aanvragen. Bij ErfrechtAkte vult u de benodigde gegevens online in, alle erfgenamen worden per e-mail uitgenodigd om hun gegevens aan te vullen en hun keuze te maken over het aanvaarden van de erfenis, en de notaris stelt vervolgens de verklaring op. Een fysiek bezoek aan het notariskantoor is niet nodig, omdat de identificatie verloopt via iDIN, het identificatiesysteem van uw eigen bank. U kunt uw aanvraag hier starten.

Wat kan wachten tot na de eerste week?

Niet alles hoeft in de eerste zeven dagen geregeld te zijn. De aangifte erfbelasting moet binnen acht maanden na het overlijden worden ingediend bij de Belastingdienst. Het verdelen van de nalatenschap neemt doorgaans enkele maanden in beslag. En voor het inleveren van het paspoort of de identiteitskaart van de overledene heeft u de tijd tot het verlopen van het document.

Denk ook aan de digitale nalatenschap: social media-accounts, e-mailaccounts en online abonnementen. Dit hoeft niet direct, maar vergeet het niet.

Geef uzelf de ruimte

Het is begrijpelijk als u niet aan alles tegelijk toekomt. Rouw en administratie gaan niet goed samen, en dat hoeft ook niet. Vraag hulp aan familieleden, een goede vriend of een professioneel adviseur als het u te veel wordt. Het belangrijkste is dat u weet welke stappen er zijn, zodat u ze op uw eigen tempo kunt zetten.

Dit artikel biedt algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk juridisch advies. Raadpleeg een notaris voor uw specifieke situatie.