10 veelgemaakte fouten bij het afwikkelen van een nalatenschap

Het afwikkelen van een nalatenschap is voor de meeste mensen onbekend terrein. U wordt er pas mee geconfronteerd op een moment dat u het al druk heeft met rouw en alles wat erbij komt kijken. In die hectische periode worden helaas regelmatig fouten gemaakt die later lastig te herstellen zijn. In dit artikel leest u welke tien fouten het vaakst voorkomen, zodat u ze kunt voorkomen.

1. Te snel spullen meenemen of geld overmaken

Dit is misschien wel de meest onderschatte fout. Als u waardevolle bezittingen van de overledene meeneemt of geld van diens rekening naar uw eigen rekening overmaakt, kan dat juridisch gelden als het zuiver aanvaarden van de erfenis. Dat betekent dat u ook aansprakelijk wordt voor eventuele schulden, zelfs als die hoger zijn dan de waarde van de erfenis. Raak dus niets aan totdat duidelijk is hoe de nalatenschap eruitziet, ook niet als het "maar even tijdelijk" is.

2. Niet bewust kiezen tussen zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen

Als erfgenaam heeft u drie opties: zuiver aanvaarden (u neemt alles over, inclusief schulden), beneficiair aanvaarden (u aanvaardt onder voorbehoud, zodat u nooit meer schulden betaalt dan de erfenis waard is) of verwerpen (u ziet af van de erfenis). Veel mensen laten deze keuze op zijn beloop, waardoor ze onbewust zuiver aanvaarden. Dat kan vervelende gevolgen hebben als er onverwachte schulden opduiken.

Het is verstandig om altijd eerst een goed overzicht te maken van de bezittingen en schulden voordat u een keuze maakt. Bij een digitale aanvraag via ErfrechtAkte wordt het saldo van de nalatenschap bevroren voordat erfgenamen hun keuze maken, zodat iedereen op basis van dezelfde, actuele informatie beslist.

3. Schulden van de overledene over het hoofd zien

Een nalatenschap bestaat niet alleen uit bezittingen. Denk aan openstaande leningen, creditcardschulden, belastingaanslagen, zorgkosten en zelfs schulden bij webwinkels. Controleer de administratie van de overledene zorgvuldig en vraag eventueel een overzicht op bij het Bureau Krediet Registratie (BKR). Schuldeisers kunnen zich tot drie maanden na het overlijden melden. Heeft u de erfenis zuiver aanvaard zonder volledig zicht op de schulden, dan draait u daar persoonlijk voor op.

4. Geen verklaring van erfrecht aanvragen

Zonder verklaring van erfrecht kunt u als erfgenaam weinig regelen. Banken geven geen toegang tot de rekeningen van de overledene, verzekeraars keren niet uit en een eventuele woning kunt u niet verkopen. Toch stellen sommige erfgenamen het aanvragen uit, waardoor de afwikkeling onnodig vertraagt. Hoe eerder u de verklaring aanvraagt, hoe sneller u de nalatenschap kunt afhandelen. Via ErfrechtAkte kunt u de verklaring van erfrecht eenvoudig online aanvragen, zonder dat een bezoek aan de notaris nodig is.

5. De aangifte erfbelasting vergeten of te laat indienen

Erfgenamen zijn verplicht aangifte erfbelasting te doen als de erfenis boven de vrijstelling uitkomt. Volgens de Belastingdienst moet de aangifte binnen acht maanden na het overlijden zijn ingediend. Dient u de aangifte te laat of helemaal niet in, dan riskeert u een boete en belastingrente. Zet daarom direct een herinnering in uw agenda zodra u weet dat er erfbelasting verschuldigd is.

6. Geen boedelbeschrijving maken

Een boedelbeschrijving is een volledig overzicht van alle bezittingen en schulden van de overledene op het moment van overlijden. Zonder dit overzicht is het lastig om de erfenis eerlijk te verdelen en om de aangifte erfbelasting correct in te vullen. Het lijkt een formaliteit, maar het voorkomt discussies en misverstanden tussen erfgenamen. Leg alle bedragen, bankrekeningen, verzekeringen, schulden en waardevolle bezittingen schriftelijk vast.

7. De rol van de executeur niet serieus nemen

Als er een executeur is benoemd in het testament, heeft deze de taak om de nalatenschap af te wikkelen. Soms nemen erfgenamen die rol niet serieus of weten ze niet precies wat de bevoegdheden van de executeur zijn. De executeur beheert de nalatenschap, betaalt de schulden en kan zelfstandig handelen zonder toestemming van de andere erfgenamen. Respecteer die rol en werk samen, dat voorkomt vertraging en conflicten.

8. Geen rekening houden met een gezamenlijke rekening

Had de overledene een gezamenlijke bankrekening met een partner of kind? Dan is het een veelgemaakte fout om aan te nemen dat het hele saldo tot de nalatenschap behoort, of juist helemaal niet. Hoeveel er tot de nalatenschap behoort, hangt af van de afspraken, het huwelijksgoederenregime en eventuele huwelijkse voorwaarden. Laat dit uitzoeken voordat u de verdeling maakt, zoals ook Notaris.nl adviseert.

9. Onderling afspraken maken zonder iets vast te leggen

Het komt regelmatig voor dat erfgenamen in goed overleg afspraken maken over de verdeling, maar die afspraken niet op papier zetten. Zolang alles goed gaat is dat geen probleem, maar zodra er een meningsverschil ontstaat, heeft niemand iets om op terug te vallen. Leg afspraken altijd schriftelijk vast, bij voorkeur via een notaris. Dat is niet wantrouwend, maar verstandig.

10. Te lang wachten met de afwikkeling

Het is begrijpelijk dat u na het verlies van een dierbare even de tijd wilt nemen. Maar het te lang uitstellen van de afwikkeling brengt risico's met zich mee. Termijnen voor de erfbelasting verstrijken, schuldeisers worden ongeduldig, en de onderlinge verhoudingen tussen erfgenamen kunnen onder druk komen te staan. Probeer binnen de eerste maanden na het overlijden in ieder geval de belangrijkste stappen te zetten: de verklaring van erfrecht aanvragen, een boedelbeschrijving maken en de aanvaardingskeuze vastleggen.

Voorkom problemen door tijdig te handelen

De meeste fouten bij het afwikkelen van een nalatenschap ontstaan door onwetendheid of uitstel. Dat is geen verwijt, want het is een situatie waar u zich liever niet in bevindt. Maar door u vooraf goed te informeren en de juiste stappen op tijd te zetten, voorkomt u onnodige stress, financiele schade en conflicten met familieleden.

De informatie in dit artikel is algemeen van aard en vervangt geen persoonlijk juridisch advies. Heeft u vragen over uw specifieke situatie? Raadpleeg dan een notaris.