Slim schenken tijdens uw leven: zo bespaart u erfbelasting

Hoe meer vermogen u nalaat, hoe meer erfbelasting uw erfgenamen betalen. Door tijdens uw leven al een deel van uw vermogen te schenken, verkleint u de nalatenschap en daarmee het bedrag waarover straks erfbelasting verschuldigd is. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. In dit artikel leest u welke mogelijkheden er zijn, welke vrijstellingen gelden in 2026 en waar u op moet letten.

Waarom schenken tijdens uw leven voordelig kan zijn

Bij een overlijden betalen uw erfgenamen erfbelasting over alles wat zij erven boven hun vrijstelling. De tarieven voor schenkbelasting zijn gelijk aan die van erfbelasting, maar doordat u gespreid over meerdere jaren schenkt, maakt u elk jaar opnieuw gebruik van de vrijstelling. Zo brengt u stap voor stap het totale belastbare bedrag omlaag.

Daarnaast kan schenken ook voordelig zijn voor uw eigen belastingaangifte. Wat u wegschenkt, telt niet meer mee als vermogen in box 3 van de inkomstenbelasting. En als u ooit langdurige zorg nodig heeft, kan een lager vermogen leiden tot een lagere eigen bijdrage.

Hoeveel kunt u belastingvrij schenken in 2026?

Elk jaar mag u een bepaald bedrag belastingvrij schenken. De Belastingdienst stelt deze vrijstellingen jaarlijks vast. Voor 2026 gelden de volgende bedragen:

• Van ouder aan kind: €6.908 per jaar
• Van ieder ander aan een ontvanger: €2.769 per jaar

Beide ouders tellen hierbij als één schenker, ook als zij gescheiden zijn. Schenkt u aan uw kind €6.908 of minder, dan hoeft uw kind geen aangifte schenkbelasting te doen en is er geen belasting verschuldigd.

Eenmalig verhoogde vrijstelling voor kinderen

Naast de jaarlijkse vrijstelling kunt u uw kind eenmalig een groter bedrag belastingvrij schenken. De voorwaarde is dat uw kind (of diens partner) tussen de 18 en 40 jaar oud is. In 2026 gelden deze eenmalige vrijstellingen:

• €33.129 vrij te besteden, bijvoorbeeld voor de aankoop van een woning
• €69.009 als de schenking bestemd is voor een dure studie of opleiding

Uw kind kan deze eenmalige vrijstelling maar één keer in het leven gebruiken. Let op: in het jaar dat u de eenmalige vrijstelling gebruikt, vervangt deze de gewone jaarlijkse vrijstelling. U kunt ze niet combineren. Uw kind moet voor de eenmalige vrijstelling altijd aangifte schenkbelasting doen, ook als het bedrag onder de vrijstelling blijft.

Wat als u meer schenkt dan de vrijstelling?

Over het bedrag boven de vrijstelling betaalt de ontvanger schenkbelasting. De tarieven hangen af van de relatie tussen schenker en ontvanger. Voor kinderen en partners geldt in 2026:

• 10% over de eerste €158.669 boven de vrijstelling
• 20% over het meerdere

Voor kleinkinderen liggen de tarieven hoger: 18% en 36%. Voor overige ontvangers, zoals een vriend of neef, gelden tarieven van 30% en 40%. Schenken aan uw kinderen is dus fiscaal het meest voordelig.

Wat is een papieren schenking?

Misschien wilt u wel schenken, maar zit uw vermogen vooral vast in uw woning of beleggingen. In dat geval kunt u een zogeheten papieren schenking doen. U schenkt dan een bedrag aan uw kind, maar u houdt het geld nog even onder u. Het bedrag wordt pas daadwerkelijk uitbetaald na uw overlijden.

Het voordeel is dat het geschonken bedrag niet meer meetelt voor de erfbelasting. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie wijst erop dat de Belastingdienst de papieren schenking alleen erkent als u jaarlijks 6% rente betaalt over het geschonken bedrag aan uw kind. Doet u dat niet, dan vervalt het belastingvoordeel en wordt het bedrag alsnog bij uw nalatenschap opgeteld. Een papieren schenking moet worden vastgelegd in een notariële akte.

Slim schenken: een rekenvoorbeeld

Stel, u heeft twee kinderen en u schenkt elk kind tien jaar lang het maximale vrijgestelde bedrag van €6.908 per jaar. Na tien jaar heeft u in totaal €138.160 uit uw vermogen overgeheveld naar uw kinderen, volledig belastingvrij. Had u dit bedrag nagelaten via uw erfenis, dan hadden uw kinderen hierover samen ruim €13.000 aan erfbelasting betaald (afhankelijk van de omvang van de totale nalatenschap en hun vrijstelling).

Schenkt u daarnaast eenmalig €33.129 aan elk kind, dan komt daar nog eens €66.258 belastingvrij bij. Zo kunt u met een beetje planning een aanzienlijk bedrag overdragen zonder dat uw kinderen hierover belasting betalen.

Waar moet u op letten?

Schenken is niet in elke situatie verstandig. Houd rekening met het volgende:

• Schenk niet meer dan u kunt missen. U weet niet hoe lang u leeft en welke kosten u nog krijgt, bijvoorbeeld voor zorg.
• Een schenking is in principe onherroepelijk. Wat u heeft geschonken, kunt u niet terugvragen.
• Denk na over een uitsluitingsclausule. Zonder deze clausule kan het geschonken bedrag bij een scheiding van uw kind in de verdeling vallen. Een notaris kan deze clausule opnemen in de schenkingsakte.
• Schenkingen die u binnen 180 dagen voor uw overlijden doet, worden voor de erfbelasting alsnog bij de nalatenschap opgeteld.

Moet u naar de notaris voor een schenking?

Voor een eenvoudige schenking in geld is een notaris niet altijd nodig. U kunt het bedrag gewoon overmaken. Wel is het verstandig om de schenking schriftelijk vast te leggen, zeker als u een uitsluitingsclausule wilt opnemen.

Een notaris is wel verplicht bij een papieren schenking en bij het schenken van een woning. Ook als u de eenmalige verhoogde vrijstelling wilt benutten, is het verstandig om dit met een notaris te bespreken zodat aan alle voorwaarden is voldaan.

Schenken en de verklaring van erfrecht

Wanneer u overlijdt, moeten uw erfgenamen een verklaring van erfrecht laten opstellen om de nalatenschap af te wikkelen. In dat proces wordt ook gekeken naar schenkingen die u tijdens uw leven heeft gedaan, omdat deze van invloed kunnen zijn op de verdeling en de erfbelasting. Door tijdens uw leven al bewust te schenken, kan het uiteindelijke afwikkelingsproces overzichtelijker verlopen. Heeft u een verklaring van erfrecht nodig, dan kunt u deze via ErfrechtAkte eenvoudig online aanvragen.

Dit artikel is geschreven voor algemene informatiedoeleinden en is geen vervanging voor persoonlijk advies van een notaris of belastingadviseur. De genoemde bedragen en tarieven gelden voor 2026 en worden jaarlijks aangepast.