Wat is een digitale nalatenschap?

Bijna iedereen heeft tegenwoordig tientallen online accounts: e-mail, sociale media, streamingdiensten, webwinkels en misschien wel cryptomunten. Maar wat gebeurt er met al die digitale bezittingen als u komt te overlijden? Het antwoord is niet altijd even duidelijk, en dat kan voor uw nabestaanden tot vervelende situaties leiden. Uw digitale nalatenschap verdient daarom net zoveel aandacht als uw fysieke bezittingen.

Wat valt er onder een digitale nalatenschap?

Uw digitale nalatenschap omvat alles wat u online achterlaat. Denk aan uw e-mailaccounts, profielen op sociale media zoals Facebook, Instagram en LinkedIn, bestanden in de cloud (zoals Google Drive of iCloud), abonnementen op streamingdiensten en online winkels, en eventuele cryptovaluta. Ook een betaalaccount met een tegoed, zoals PayPal, of opgeslagen foto's bij een hostingdienst vallen hieronder.

Het gaat dus niet alleen om accounts met financiele waarde. Ook accounts met emotionele waarde, zoals een fotoarchief of een persoonlijk blog, maken deel uit van uw digitale nalatenschap.

Waarom is het belangrijk om dit te regelen?

Na een overlijden lopen online accounts gewoon door. Betaalde abonnementen blijven kosten genereren, terwijl uw nabestaanden vaak niet weten welke accounts er allemaal zijn. Sommige dienstverleners verwijderen bestanden automatisch na een periode van inactiviteit of na een melding van overlijden. Waardevolle foto's of documenten kunnen daardoor voorgoed verloren gaan.

Het is begrijpelijk dat u hier niet meteen bij stilstaat. Toch is het goed om te weten dat het ontbreken van een overzicht uw nabestaanden voor lastige situaties kan plaatsen. Zij moeten dan op eigen houtje uitzoeken welke accounts er zijn, hoe ze toegang krijgen en wat uw wensen waren. Dat is een extra belasting in een toch al zware periode.

Wat kunt u zelf doen?

Het goede nieuws is dat u uw digitale nalatenschap relatief eenvoudig kunt regelen. Hieronder vindt u de belangrijkste stappen.

Maak een overzicht van uw accounts

Begin met het maken van een lijst van al uw online accounts. Noteer bij elk account de naam van de dienst, uw gebruikersnaam en uw wachtwoord. Bewaar deze lijst op een veilige plek die voor uw nabestaanden vindbaar is. U kunt hiervoor ook een wachtwoordmanager gebruiken en de hoofdtoegang delen met een vertrouwd persoon.

De Koninklijke Notariele Beroepsorganisatie (KNB) biedt een handige checklist aan waarmee u uw digitale bezittingen in kaart kunt brengen.

Leg uw wensen vast

Geef bij elk account aan wat er na uw overlijden mee moet gebeuren. Wilt u dat uw Facebook-profiel wordt omgezet naar een herdenkingspagina, of heeft u liever dat het wordt verwijderd? Moet uw e-mailarchief worden bewaard voor uw nabestaanden, of mag het worden gewist? Door dit vooraf vast te leggen, voorkomt u discussie en onzekerheid.

Gebruik de instellingen van platforms

Verschillende grote platforms bieden inmiddels mogelijkheden om uw digitale nalatenschap te regelen. Bij Google kunt u via de Inactive Account Manager aangeven wat er met uw gegevens moet gebeuren na een periode van inactiviteit. Facebook biedt de optie om een nabestaandencontact aan te wijzen die uw profiel beheert na uw overlijden. Het is verstandig om deze instellingen alvast te configureren.

Vastleggen bij de notaris

U kunt uw digitale wensen ook opnemen in uw testament. De notaris kan een zogeheten digitaal codicil of een apart onderdeel in uw testament opstellen, waarin u vastlegt wat er met uw online accounts moet gebeuren en wie daarvoor verantwoordelijk is. Deze persoon wordt soms een "digitaal executeur" genoemd.

Een voordeel van het vastleggen bij de notaris is dat uw wensen juridisch goed zijn geborgd. Uw nabestaanden weten precies waar ze aan toe zijn en kunnen bij de afwikkeling van de nalatenschap ook de digitale zaken gestructureerd oppakken. Wanneer zij een verklaring van erfrecht aanvragen om de nalatenschap af te handelen, kan het digitale overzicht daarbij helpen. Via ErfrechtAkte kunt u een verklaring van erfrecht eenvoudig online aanvragen, zodat de afwikkeling vlot op gang komt.

Denk ook aan financiele digitale bezittingen

Naast sociale media en e-mail zijn er digitale bezittingen met directe financiele waarde. Cryptovaluta zoals bitcoin zijn daarvan het bekendste voorbeeld. Zonder de juiste toegangscodes (de zogenaamde private keys) is het voor uw erfgenamen onmogelijk om bij deze tegoeden te komen. Zorg er daarom voor dat de toegangsgegevens veilig zijn opgeslagen en dat ten minste een vertrouwd persoon weet waar deze te vinden zijn.

Hetzelfde geldt voor tegoeden bij betaaldiensten, spaarpunten bij webwinkels of een domein dat u bezit. Al deze zaken hebben waarde en verdienen een plek op uw overzicht.

Praktische tips op een rij

• Maak een compleet overzicht van al uw online accounts, inclusief inloggegevens
• Bewaar dit overzicht op een veilige maar vindbare plek voor uw nabestaanden
• Geef per account aan of het bewaard, overgedragen of verwijderd moet worden
• Configureer de nalatenschapsinstellingen bij platforms die dat aanbieden (Google, Facebook)
• Overweeg om uw wensen vast te leggen bij de notaris, bijvoorbeeld in uw testament
• Wijs een vertrouwenspersoon aan die uw digitale zaken kan afhandelen
• Vergeet financiele digitale bezittingen niet, zoals cryptovaluta en betaaltegoeden

Voorkom problemen voor uw nabestaanden

Uw digitale leven stopt niet automatisch als u er niet meer bent. Door nu een overzicht te maken en uw wensen vast te leggen, bespaart u uw nabestaanden veel moeite en verdriet. Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een eenvoudige lijst op een veilige plek is al een goed begin.

De informatie in dit artikel is algemeen van aard en kan uw persoonlijke situatie niet volledig dekken. Voor advies dat is toegespitst op uw situatie kunt u contact opnemen met een notaris.