Iemand is overleden: wat moet je als eerste regelen?

Het overlijden van een dierbare is een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in een mensenleven. Temidden van het verdriet word je geconfronteerd met een lange lijst praktische zaken die geregeld moeten worden — en snel ook. Van het bellen van de huisarts tot het informeren van instanties: de eerste dagen na een overlijden zijn overweldigend.

In dit artikel nemen we je mee door alles wat je in de eerste periode na een overlijden moet regelen. Stap voor stap, zodat je niets over het hoofd ziet.

Direct na het overlijden

De arts bellen

Wanneer iemand thuis overlijdt, bel je als eerste de huisarts. Bij een overlijden in het ziekenhuis of verzorgingshuis neemt de behandelend arts deze taak op zich. De arts stelt het overlijden officieel vast en geeft een verklaring van overlijden af. Dit document is nodig om de uitvaart te kunnen regelen en het overlijden te laten registreren bij de gemeente.

Bij een niet-natuurlijk overlijden (bijvoorbeeld een ongeluk of als de doodsoorzaak onduidelijk is) schakelt de arts de gemeentelijke lijkschouwer in. In sommige gevallen wordt ook de politie betrokken.

De uitvaartondernemer inschakelen

De meeste families schakelen vrij snel een uitvaartondernemer in. Deze neemt veel praktische zaken uit handen: het verzorgen en opbaren van de overledene, het regelen van de uitvaart en het afhandelen van formaliteiten bij de gemeente. Als de overledene een uitvaartverzekering had, neem dan ook direct contact op met de verzekeraar. De uitvaartondernemer kan hierbij helpen.

Tip: controleer of de overledene een wilsbeschikking of codicil had waarin wensen over de uitvaart zijn vastgelegd. Kijk hiervoor in persoonlijke documenten of vraag het aan directe familieleden.

Naasten informeren

Breng familieleden, vrienden en eventueel de werkgever van de overledene op de hoogte. Dit kun je telefonisch doen, maar veel families kiezen er ook voor om een rouwkaart te versturen of een online overlijdensbericht te plaatsen.

De eerste week: administratieve zaken

Overlijdensakte aanvragen

Het overlijden moet binnen vijf werkdagen worden aangegeven bij de gemeente waar de persoon is overleden. De gemeente maakt dan een overlijdensakte op. Dit is een officieel document dat je bij allerlei instanties nodig hebt. Vraag meerdere exemplaren of gewaarmerkte kopieën aan — je hebt ze vaker nodig dan je denkt.

In de praktijk regelt de uitvaartondernemer de aangifte van overlijden bij de gemeente vaak voor je.

Controleren of er een testament is

Neem contact op met een notaris om te laten controleren of de overledene een testament heeft nagelaten. De notaris raadpleegt hiervoor het Centraal Testamentenregister (CTR). In het testament kan staan wie de erfgenamen zijn, of er een executeur is aangewezen en of er specifieke wensen zijn voor de verdeling.

Is er geen testament? Dan geldt het wettelijk erfrecht en erven de langstlevende partner en kinderen.

Verklaring van erfrecht aanvragen

Om daadwerkelijk zaken te kunnen regelen — denk aan het deblokkeren van bankrekeningen, het opzeggen van contracten of het verkopen van een woning — heb je een verklaring van erfrecht nodig. Dit is een notariële akte die bewijst wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om namens de nalatenschap te handelen.

Hoe eerder je deze aanvraagt, hoe sneller je verder kunt. Via vvenotaris.nl kun je de verklaring van erfrecht eenvoudig online aanvragen.

Financiële zaken op orde brengen

Banken informeren

Meld het overlijden zo snel mogelijk bij alle banken waar de overledene rekeningen had. De bank zal de rekeningen (deels) blokkeren ter bescherming van de nalatenschap. Doorlopende betalingen zoals huur, hypotheek en verzekeringen lopen in de meeste gevallen door via automatische incasso, maar het is verstandig om dit te controleren.

Om de rekeningen te deblokkeren of op te heffen, vragen banken om een verklaring van erfrecht.

Verzekeringen en abonnementen

Maak een overzicht van alle verzekeringen van de overledene: zorgverzekering, inboedelverzekering, autoverzekering, levensverzekering en eventuele andere polissen. Sommige moeten worden opgezegd, andere moeten worden omgezet op naam van de langstlevende partner.

Vergeet ook lopende abonnementen niet: telefoon, internet, streaming, sportschool, tijdschriften en andere vaste lasten. Hoe sneller je deze opzegt, hoe minder onnodige kosten er doorlopen.

Werkgever en uitkeringsinstanties

Was de overledene in loondienst? Meld het overlijden dan bij de werkgever. Er kan recht bestaan op een overlijdensuitkering of een nabestaandenpensioen. Ontving de overledene een uitkering (AOW, WW, WIA of bijstand)? Informeer dan de betreffende instantie, zoals het UWV of de SVB.

Woonsituatie

Huurwoning

Bij een huurwoning moet het overlijden worden gemeld bij de verhuurder. Als de overledene alleen woonde, loopt het huurcontract in principe door tot het officieel wordt opgezegd. Een medehuurder kan het contract doorgaans overnemen.

Koopwoning

Bij een koopwoning is het belangrijk om de hypotheekverstrekker te informeren. Controleer ook of er een overlijdensrisicoverzekering is die de hypotheek (gedeeltelijk) aflost. De woning maakt deel uit van de nalatenschap en kan pas worden verkocht als duidelijk is wie de erfgenamen zijn — opnieuw een reden om snel een verklaring van erfrecht aan te vragen.

Digitale zaken niet vergeten

In onze digitale wereld is het ook belangrijk om aan online accounts te denken. E-mail, social media, clouddiensten en online bankieren moeten worden afgesloten of in herdenkingsmodus worden gezet. Maak een lijst van alle digitale accounts die je kunt vinden en neem contact op met de betreffende diensten.

Het grotere plaatje: de nalatenschap

Alle stappen hierboven zijn onderdeel van een groter geheel: het afwikkelen van de nalatenschap. Dat omvat het vaststellen van de erfgenamen, het inventariseren van bezittingen en schulden, het doen van aangifte erfbelasting en uiteindelijk het verdelen van de erfenis.

Dit proces begint vrijwel altijd met de verklaring van erfrecht. Zonder dit document loop je bij banken, verzekeraars en overheidsinstanties tegen gesloten deuren aan.

Overzicht: wat regel je wanneer?

Dag 1-2: arts bellen, uitvaartondernemer inschakelen, naasten informeren.

Dag 2-5: overlijden aangeven bij de gemeente, uitvaart regelen, testament laten controleren.

Week 1-2: banken informeren, verklaring van erfrecht aanvragen, verzekeringen en abonnementen inventariseren.

Week 2-4: werkgever en uitkeringsinstanties informeren, digitale accounts regelen, boedel inventariseren.

Maand 1-8: nalatenschap verdelen, aangifte erfbelasting doen.

Eerste stap: de verklaring van erfrecht

Het verlies van een dierbare is zwaar genoeg. De administratie die erbij komt kijken hoeft dat niet te zijn. Door zo snel mogelijk een verklaring van erfrecht aan te vragen, zet je de belangrijkste stap om alles in gang te zetten.

Via vvenotaris.nl zo geregeld.

Wil je direct een verklaring van erfrecht aanvragen? Ga naar vvenotaris.nl en start het proces vandaag nog.